بررسی رابطة خدا و جهان هستی از دیدگاه قرآن و نقش آن در ارتقای اخلاق زیست محیطی

نرجس ملک محمّدی, نرجس ملک محمّدی دانشکده الهیات (علوم قرآن و حدیث)، پردیس قم، دانشگاه تهران، قم، ایران فتح الله نجارزادگان, فتح الله نجارزادگان پردیس قم، دانشگاه تهران، قم، ایران حسین معصوم بیگی, حسین معصوم بیگی

چکیده

مقدمه امروز بشر دریافته است که پیامدهای خسارت هایی که به طبیعت وارد می کند چون آلودگی آب، هوا و خاک به مراتب بیشتر از بهره ای است که از محیط زیست می‏برد. بنابراین درصدد راه حلی اساسی است. با توجه به نقشی که محیط زیست سالم در حفظ و ارتقای سلامت جسمی، روحی و روانی انسان دارد. برخورداری از اخلاق زیست محیطی و رفتار صحیح در بهره بری از نعمت های الهی که بخشی از سبک زندگی اسلامی است، پاسخ مؤثری به نیاز امروز بشر است چون با اجرا و بهره مندی از سبک زندگی اسلامی، سلامت محیط زیست تأمین می‏شود. اهداف با توجه به اهمیت حفاظت از محیط زیست و ضرورت بهره گیری از قرآن در جایگاه کتاب هدایت انسان، این تحقیق با هدف مطالعة رابطة خدا و جهان هستی از دیدگاه قرآن و نقش آن در ارتقای اخلاق زیست محیطی و بهبود سبک زندگی انسان ها، در برخورد شایسته با محیط زیست همراه با ارائة نمونه هایی از الگوهای قرآنی اخلاق زیست محیطی انجام شد. مواد و روش ها مقالة حاضر توصیفی-تحلیلی است. در این مقاله، دقت نظر در بررسی رابطة خدا و جهان هستی از دیدگاه قرآن و نقش آن در اخلاق زیست محیطی، بحثی کاربردی است و سعی شده با بررسی46 آیه از قرآن کریم، الگوهای قرآنی اخلاق زیست محیطی که بر سبک زندگی انسان تأثیرگذار است، معرفی شوند. یافته ها امروزه بهبود و اصلاح سبک زندگی انسان در بهره‏مندی صحیح از محیط زیست، یکی از دغدغه های اصلی نظام اسلامی است. این مطالعه نشان می‫‬دهد بر اساس آموزه های قرآنی ایمان به خدا، ضامن رعایت اخلاق زیست محیطی است و موجب می شود انسان از اموری که منجر به آسیب و تخریب محیط زیست می شود، جهت تقرب به خداوند دوری کند و از این طریق پیوندی دوستانه میان انسان و جهان ذی‫‬شعور برقرار کند انسان باید شاکر نعمت‏های خدا باشد و الگوهای اخلاقی قرآنی را در مواجهه با محیط زیست، جهت پیمودن مسیر تعالی و اصلاح روش زندگی دنبال کرده تا منجر به بهره مندی همگان از محیط زیستی سالم شود. ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬ بحث و نتیجه گیری در نگاه قرآن کریم از جمله وظایف خلیفة خدا بر زمین، شناخت خالق هستی و درک رابطة آن با نظام آفرینش است. چون ظهور و بروز الگوهای قرآنی اخلاق زیست محیطی نیازمند پشتوانة مذهبی و علمی و شناخت کافی از اوصافی همچون خالق و مخلوق، رب و مربوب، مالک و مملوک و رازق و مرزوق است، زیرا می تواند اثری مستقیم بر ارتقای اخلاق زیست محیطی و بهبود و اصلاح سبک زندگی انسان داشته باشد. به خصوص اگر این معرفت، رویکردی به سوی ایمان به خدا داشته باشد به حفظ سلامت انسان و محیط زیست کمک می کند.