عوامل موثر بر الگوی تجویز آنتی بیوتیک در مراکز بهداشتی درمانی شهرستان ساوجبلاغ در سال-های ۹۲-۱۳۹۱: یک مطالعه توصیفی - تحلیلی

غلامعلی کریمی، gh. karimi پری ناز احمدی، p. ahmadi علی دل پیشه، a. delpisheh associated prof of clinical epidemiology, research center for prevention of psycho-social injuries, ilam university of medical sciences, ilam, iranدانشیار اپیدمیولوژی بالینی، مرکز تحقیقات پیشگیری از آسیب های روانی- اجتماعی، دانشگاه علوم پزشکی ایلام، ایلام، ایران کوروش کبیر، k. kabir مهدی سلیمان فلاح، m. soleiman fallah زهرا داداشی عین شیخ، z. dadashi ein sheikh کوروش سایه میری

چکیده

زمینه و هدف: تجویز نامناسب آنتی­بیوتیک­ها یکی از علل اصلی بروز مقاومت آنتی­بیوتیکی بوده و موجب فشار و صرف هزینه­های گزاف در نظام سلامت و اقتصاد خانواده­ها می­گردد. مطالعه حاضر به منظور تعیین الگو و عوامل موثر بر تجویز آنتی­بیوتیک در مراکز بهداشتی درمانی انجام شده است. مواد و روش ها: در این مطالعه توصیفی-تحلیلی، 1068 برگ از نسخ پزشکان عمومی مراکز بهداشتی درمانی شهرستان ساوجبلاغ بطور تصادفی ساده بررسی شد. متغیرها شامل سن، جنسیت بیماران و پزشکان، فراوانی تجویز آنتی­بیوتیک، میزان درمان ترکیبی، نحوه تجویز، نوع و تیپ دانشگاه تحصیلی، وضعیت استخدامی و تجربه­کاری پزشکان، فصول سال و نوع دفترچه بیمه بیماران بود. آنالیز آماری بوسیله نرم­افزار spssv.18 انجام شد. یافته ها: بیش از نیمی از نسخ (8/56%)، حداقل یک قلم آنتی­بیوتیک داشتند. برای حدود یک چهارم از بیماران درمان ترکیبی تجویز شده بود. در 1/57% نسخ حاوی آنتی­بیوتیک، حداقل نحوه تجویز یکی از اقلام آنتـی­بیوتیکی از نظر معیارهای سنجش علمی، نادرست بود. از بین این معیارها، بیشترین خطا در درج دفعات مصرف در هر روز (72/67%) و کمترین خطا در درج مقدار مصرف در هر بار (9/21%) مشاهده شد. بین سن، جنسیت و نوع دفترچه بیمه بیماران، تجربه­کاری پزشکان و فصول سال با تجویز آنتی­بیوتیک از نظر آماری رابطه معنی­داری وجود داشت (05/0>p). بحث و نتیجه گیری: درمان ترکیبی و تجویز غیرعلمی آنتی­بیوتیک­­ها به قشر جوان برای سلامت و اقتصاد جامعه نگران­کننده است. بازنگری در پروتکل­های درمانی و شیوه­های نظارتی، تغییر در خرید خدمت پزشکان، طراحی و اجرای مداخلات آموزشی عملیاتی و هدفمند، آموزش ضمن خدمت پزشکان با اولویت تجویز منطقی داروها و مهارت­های نسخه­نویسی توصیه می گردد.