بررسی اثر عصارۀ ریشه گزنه بر پارامترهای هیستومتریک قشر مخ و مخچه در موش های صحرایی متعاقب تجویز تستوسترون

سجاد سحاب نگاه، sajad sahab negah a. shefa neuroscience research center, khatam alanbia hospital, tehran, iran. b. histology and embryology group, department of basic science, faculty of veterinary medicine, shiraz university, shiraz, iran.الف. مرکز تحقیقات علوم اعصاب شفا، بیمارستان خاتم الانبیاء، تهران، ایران. ب. بخش بافت شناسی و جنین شناسی، گروه علوم پایه، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. ذبیح الله خاکسار، zabihollah khaksar histology and embryology group, department of basic science, faculty of veterinary medicine, shiraz university, shiraz, iran.بخش بافت شناسی و جنین شناسی، گروه علوم پایه، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. شاهین محمد صادقی، shahin mohammad sadeghi department of plastic and reconstructive surgery, shahid beheshti university of medical sciences, tehran, iran.گروه جراحی پلاستیک و ترمیمی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران. نعیم عرفانی مجد، naeem erfanimajd department of basic sciences, faculty of veterinary medicine, shahid chamran university of ahvaz, ahvaz, iran.گروه علوم پایه، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. سید مصطفی مدرس موسوی، mostafa modarres mousavi shefa neuroscience research center, khatam alanbia hospital, tehran, iran.مرکز تحقیقات علوم اعصاب شفا، بیمارستان خاتم الانبیاء، تهران، ایران. هادی علیقلی، hadi aligholi a. shefa neuroscience research center, khatam alanbia hospital, tehran, iran. b. neuroscience group, school of advanced technologies in medicine, tehran university of medical sciences, tehran, iran.الف. مرکز تحقیقات علوم اعصاب شفا، بیمارستان خاتم الانبیاء، تهران، ایران. ب. گروه علوم اعصاب، دانشکده فن آوری‏های نوین پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران. مسعود ادیب مرادی

چکیده

مقدمه: تستوسترون یک هورمون استروئیدی است که توسط گنادها و غدد آدرنال ترشح می شود. دوز بالای تستوسترون منجر به کاهش نورون زایی می شود و آپوپتوز را در شرایط آزمایشگاهی القاء می کند. جهت تعدیل اثر تستوسترون، گیاهان حاوی ویژگی های آنتی آندروژن می توانند مفید باشند. اورتیکا دیوئیکا، که اغلب به نام گزنه رایج است، حاوی ترکیبات آنتی آندروژنی می‎باشد. علاوه بر این، اثرات فیتواستروژنی گزنه ارزیابی شده است. در این مطالعه اثر عصارۀ ریشۀ گزنه بر ساختارهای بافتی قشر مخ و مخچۀ موش های صحرایی بعد از تزریق تستوسترون مورد ارزیابی قرار گرفت. مواد و روش‎ها: 20 سر موش صحرایی نژاد ویستار بالغ نر سالم به صورت تصادفی به 4 گروه تقسیم شدند: گروه کنترل (تغذیۀ معمولی بدون هیچ گونه درمانی دریافت کردند)، گروه تستوسترون (10 میلی گرم/کیلوگرم تستوسترون به صورت زیر جلدی دریافت کردند)، گروه عصارۀ ریشۀ گزنه (50 میلی گرم/کیلوگرم عصارۀ ریشۀ گزنه به صورت خوراکی دریافت کردند) و گروه گزنه + تستوسترون (50 میلی گرم/کیلوگرم عصارۀ ریشۀ گزنه به صورت خوراکی و 10 میلی گرم/کیلوگرم تستوسترون دریافت کردند). پس از 6 هفته، مغزها توسط هماتوکسیلین و ائوزین رنگ آمیزی شدند. تعداد جسم سلولی نورونی، قطر هستۀ نورون ها، قطر سلول های پورکنژ و قطر لایه های مخچه اندازه گیری شد. یافته ها: هیچ تفاوت معنی داری در میانگین تعداد جسم سلولی نورونی در قشر مخ، قطر سلول های پورکنژ در مخچه و ضخامت لایه های مخچه بین گروه های مختلف وجود نداشت. قطر هستۀ نورون ها در لایۀ گرانولار داخلی مخ در گروه تستوسترون نسبت به گروه های گزنه و گزنه + تستوسترون به طور معنی داری افزایش یافت. نتیجه گیری: گیاه گزنه می تواند به عنوان یک تعدیل کنندۀ تستوسترون در نظر گرفته شود. جهت تعیین اثر دقیق‏تر گزنه بر مغز، مطالعه های بیشتری مورد نیاز است.