معرفی ژئومورفولوژی کارستی سنگ های کربناته منطقۀ آهنگران (شمال شرق بیرجند)
چکیده
فرآیند کارستی شدن باعث ایجاد اشکال زمین ریخت شناسی خاصی میشود که معمولاً با تشکیل شکافها، کانالها و حفرات بزرگ انحلالی همراه است. در این تحقیق منطقۀ آهنگران واقع در شمال شرق بیرجند (استان خراسان جنوبی) که دارای درجه حرارت کم و بارش بیش از 200 میلیمتر در سال میباشد، به منظور شناسایی این عوارض مورد مطالعه قرار گرفته است. طبقات آهکی متعلق به کرتاسه پایینی عمدهترین سنگهای کربناته این منطقه را تشکیل میدهد. تودههای آهکی کارستی نسبتاً گستردهای در ارتفاعات آهنگران وجود دارد که تحقیق و بررسی بر روی آنها میتواند به لحاظ شناسایی اشکال کارستی، آبخوانهای آهکی و ارتباط فرمهای کارستی با سیستم آبی منطقه حائز اهمیت باشد. توده کارستی آهنگران از نوع کارستهای مناطق گرم و خشک و بیابانی بوده که دارای چشمههای متعددی میباشد. آب شرب روستاهای این منطقه از طریق چشمههای دائمی و فصلی تأمین میگردد. علاوه بر چشمهها، از جمله دیگر اشکال زمین ریخت شناسی که در این منطقه مشاهده میشود، میتوان به کارنها، چالههای باران و درههای خشک اشاره نمود. توسعه یافتگی تخلخل ثانویه به صورت شبکهای از درز و شکستگیها و عملکرد فرآیندهای کارستی در سنگهای کربناته منطقه از جمله مهمترین عوامل مؤثر در کارستی شدن منطقه میباشند.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- مهدی میرعلایی موردی — دانشجوی کارشناسی ارشد رسوب¬شناسی و سنگ شناسی¬رسوبی، گروه زمین شناسی، دانشگاه بیرجند
- دکتر غلامرضا میراب شبستری — استادیار گروه زمین شناسی، دانشگاه بیرجند
- بهروز اعتباری — کارشناس ارشد شرکت آب منطقه ای خراسان جنوبی
- دکتر محمود رضا هیهات — استادیار گروه زمین شناسی، دانشگاه بیرجند