نقش ریشه گیاه در انتقال کلرید در خاک تحت شرایط جریان اشباع
چکیده
منافذ درشت ناشی از رشد ریشه گیاه، مسیرهای آبگذری سریعی را برای انتقال آلایندهها در نیمرخ خاک فراهم میکنند. هدف از انجام این پژوهش بررسی کمّی اثر ریشه گیاه بر حرکت یون کلرید در شرایط جریان اشباع در خاک بوده است. بدین منظور آزمایشی در قالب طرح کاملاً تصادفی اجرا شد. تیمارها شامل ستونهای خاک دستخورده به ترتیب شاهد (بدون ریشه گیاه)، با ریشه گیاه و با ریشه سه ماه پس از برداشت گیاه ذرت بودند. تعداد 9 ستون خاک با بافت شن لومی تهیّه گردید. منحنیهای رخنه کلرید در حالت اشباع و به روش بار ثابت اندازهگیری شد. از مدل جریان تودهای-انتشار (cde) و مدل روان ساکن (mim) برنامه کامپیوتری cxtfit برای شبیهسازی حرکت کلرید در خاک استفاده شد. نتایج آزمایشها نشان داد که تفاوت بین ویژگیهای هیدرولیکی تیمارهای مختلف چشمگیر بود و این تفاوت در سطح 5 درصد معنیدار بود. تفاوت بین پارامترهای انتقال شامل ضریب انتشار آبی املاح (d) و سرعت جریان منفذی (v) در تیمارهای مختلف در سطح 5 درصد معنیدار بود. مقدار پارامتر ضریب انتشار آبی در تیمارهای با ریشه گیاه و با ریشه سه ماه پس از برداشت و به ترتیب 65/2 و 71/3 برابر تیمار شاهد بود. سرعت جریان منفذی در تیمارهای با ریشه گیاه و با ریشه سه ماه پس از برداشت به ترتیب 36/1 و 52/1 برابر تیمار شاهد بود. نتایج این پژوهش نشان داد که منافذ درشت ناشی از رشد و باقی ماندن ریشه گیاه ذرت تاثیر معنیداری بر ویژگیهای هیدرولیکی خاک و انتقال املاح دارد.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- مولود عالیپورشهنی — دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز
- احمد فرخیان فیروزی — استادیار، گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز
- علی کرایی — کارشناسی ارشد، گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز
- حسین معتمدی — دانشیار، گروه میکروبیولوژی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید چمران اهواز