بررسی میزان تابش پرتو گامای طبیعی در منازل مسکونی و تعیین دوز موثر دریافتی سالانه ساکنان استان همدان در سال ۱۳۹۱

محمد تقی صمدی، mohammad taghi samadi environmental health engineering dept., research center for health sciences, school of public health, hamadan university of medical sciences, hamadan, iran.گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت و مرکز تحقیقات علوم بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران. بهمن گلزار خجسته، bahman golzar khojasteh student of master of environmental health engineering, school of public health, hamadan university of medical sciences, hamadan, iran (corresponding author) tel:+98-811-4262727دانشجوی کارشناسی ارشد بهداشت محیط، گروه بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران (مولف مسوول)تلفن ثابت:4262727-0811 نیما رستم پور، nima rostampour medical physics dept., faculty of medicine, hamadan university of medical sciences, hamadan, iran.گروه فیزیک پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران لادن شکری میرعزیزی، ladan shokery mirazizi bs of general psychology, hamedan education organization, hamadan, iran.کارشناس روانشناسی عمومی، مربی بهداشت، آموزش وپرورش همدان، ایران.

چکیده

زمینه و هدف: بشر همواره تحت تابش پرتوهای یونیزان محیطی قرار دارد که می تواند اثرات زیان باری داشته باشد. بنابراین اندازه گیری تابش زمینه ای طبیعی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در این مطالعه میزان دوز موثر زمینه ای طبیعی ناشی از پرتوهای گاما در فضای بسته منازل استان همدان مورد اندازه گیری قرار گرفت. روش مطالعه: در این مطالعه مقطعی، برای تعیین آهنگ دوز در فضای بسته هر یک از شهرستان های استان همدان چهار ایستگاه در امتداد چهار جهت جغرافیایی اصلی و یک ایستگاه نیز در مرکز شهرستان انتخاب گردید. با توجه به تعداد خانوار هر شهرستان، در هر یک از ایستگاه های پنج گانه تعدادی منزل به صورت تصادفی انتخاب گردید و با استفاده از دستگاه سرویمتر rds-110 آهنگ دوز طبیعی زمینه در فضای بسته اندازه گیری شد. سپس با استفاده از یافته های مطالعه قبلی در خصوص اندازه گیری میزان پرتوهای گامای طبیعی در فضای باز استان و نتایج اندازه گیری آهنگ دوز ناشی از تابش های زمینه ای طبیعی ، میزان دوز موثر سالانه ساکنان استان همدان ناشی از تابش های زمینه ای طبیعی تعیین گردید. یافته ها: در میان شهرستان های استان همدان، شهرستان رزن با مقدار msv 079/0±41/1 و شهرستان اسدآباد با مقدار msv 044/0±955/0 به ترتیب بیشترین و کمترین میانگین دوز معادل سالانه اندازه گیری شده ناشی از پرتوزایی طبیعی فضای بسته (پرتوهای γ) را به خود اختصاص دادند. مقدار میانگین دوز معادل سالانه ناشی از پرتوزایی طبیعی فضای بسته در کل استان همدان برابر با msv 070/0±20/1 می باشد. بیشترین میزان میانگین دوز ناشی از پرتوزایی طبیعی γ در فضای بسته در بین ساختمان های با عمر بیشتر و کمتر از 25 سال به ترتیب برابر با msv 219/0±42/1 و msv 149/0±44/1 بوده است. براساس این نتایج و یافته های حاصل از مطالعات قبلی در مورد اندازه گیری میزان پرتوهای گامای طبیعی در فضای باز استان، دوز موثر سالانه ساکنان استان همدان msv 83/0 محاسبه گردید. نتیجه گیری: با توجه به نتایج به دست آمده از این مطالعه، میانگین دوز زمینه طبیعی سالانه ناشی از پرتوهای γ از میانگین توصیه شده در گزارش unscear (msv 5/0) بیشتر بوده و دوز موثر سالانه ناشی از تابش پرتوهای گامای طبیعی ساکنان استان همدان نیز برابر با msv 83/0 می باشد که در مقایسه با گزارش - unscear 2000 بالاتر از مقدار میانگین جهانی آن (msv 48/0) است. لذا انجام مطالعات اپیدمیولوژیک جهت بررسی احتمال شیوع بیماری های مزمن مرتبط با تابش طبیعی اشعه در میان ساکنین استان پیشنهاد می گردد. وصول مقاله :31/2/92 اصلاحیه نهایی:26/8/92 پذیرش:9/9/92