بررسی خاصیت تحریکی دفعی توریهای آغشته به سه نوع حشرهکش پایروتروئید روی آنوفل استفنسی در شرایط آزمایشگاهی
چکیده
زمینه: پدیده تحریکی دفعی (excito-repellency) ناشی از اثرات برخی حشرهکشها بنا به نظر برخی از محققین در قطع سیکل انتقال مالاریا مهم تلقی میشود. هـمچنین خـاصیت دفـعی برخی از حشرهکش ها باعث جلوگیری از ورود پشه به اماکن سمپاشی شده می گردد و در طولانی مدت باعث تغییر در نسبت های آندوفیلی و اگزوفیلی می شود. مواد و روش ها: تغییرات عمده ای در طرح اولیه e-r test boxes داده شد، بطوری که در داخل قفس مواجهه که از جنس آلومینیم بود یک هولدر (توری سیمی استوانهای شکل به شعاع 10 سانتیمتر) قرار داده شد که یک عدد خوکچه هندی در آن قرار داشت و توریهای آغشته به حشرهکش و توریهای شاهد روی آن کشیده میشدند و خوکچه در وضعیتی بود که پشهها به راحتی قادر بودند از روی آن خونخواری نمایند. همچنین در قسمتی از بدنه قفس مواجهه، محلی جهت نصب تله پنجرهای خروجی پیش بینی گردیده بود. توریهای آغشته به حشرهکش لامبداسیهالوترین در سه غلظت 5/12، 25 و 50 میلیگرم در مترمربع، دلتامترین 5/12، 25 و 50 میلیگرم و سیفلوترین 40، 80 و 100 میلیگرم در مترمربع و شاهد در آزمایشگاه با روش غرقاب سازی تهیه گردید. تعداد پشههای یافت شده در تله پنجرهای خروجی، نسبت خونخواری، نسبت بقاء و نسبت بهبودی پشه ها به عنوان معیار تحریکی دفعی این توریها مورد توجه قرار گرفت. یافتهها: با افزایش غلظت حشره کشها میزان تحریکی- دفعی بیشتر شد (05/0 p <). نسبت خونخواری پشههای مواجهه با توری آغشته به حشرهکش لامبداسیهالوترین، دلتامترین و سیفلوترین در دوز استاندارد سازمان جهانی بهداشت (25 میلیگرم در مترمربع) به ترتیب 15 درصد، 3/5 درصد و 3/9 درصد و در کنترل 3/41 درصد بود. همچنین نسبت ورود پشهها به تله پنجرهای در زمان مواجهه با توریهای آغشته به حشره کشهای لامبداسیهالوترین، دلتامترین و سیفلوترین با دوز استاندارد سازمان جهانی بهداشت به ترتیب 2/18 درصد، 2/11 درصد و 7/19 درصد و در شاهد 4/1 درصد بدست آمد. نسبت بازماندگان (survival rate) در پشههایی که مواجهه با توریهای آغشته به حشره کش با دوز استاندارد داشتهاند برای، لامبداسیهالوترین 2/63 درصد، دلتامترین 9/34 درصد و حشرهکش سیفلوترین 67 درصد و پشههای موجود در قفس کنترل 9/98 بود. نتیجهگیری: دلتامترین برای آغشته سازی پشه بندها برای مبارزه با آنوفل استفنسی به نسبت لامبداسیهالوترین و سیفلوترین از نظر کاهش میزان خونخواری، نسبت بهبودی و میزان بقاء مؤثرتر است.