ارزیابی تحمل به شوری در ارقام و لاین های برنج(oryza sativa l.) با تأکید بر شاخص های تحمل به تنش
چکیده
به منظور ارزیابی تحمل به تنش شوری در مرحله گیاهچهای، 17 ژنوتیپ بومی و اصلاح شده در آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار مقایسه شدند. تنش شوری در مرحله ابتدایی رشد رویشی و در 4 سطح شوری nacl (4، 8 و 12 دسیزیمنس بر متر و تیمار شاهد با هدایت الکتریکی 19/1 دسیزیمنس بر متر) اعمال شد. نتایج حاصل نشان داد که ژنوتیپها از نظر امتیاز ژنوتیپی متفاوت بودند. ویژگیهای مورفولوژیک شامل طول شاخساره و ریشه، وزن خشک شاخساره و ریشه، نسبت طول ریشه به طول شاخساره و بیوماس رویشی اندازهگیری شدند. امتیازبندی تحمل به شوری ژنوتیپها برای همه صفات در سطح احتمال 1% معنیدار شد که نشان دهنده وجود تنوع ژنتیکی معنیدار بین آن ها بود. مقایسه میانگینها نشان داد که طول ریشه و طول شاخساره با افزایش سطوح شوری کاهش یافت. بیشترین و کمترین ارتفاع شاخساره به ترتیب در رقم شاهپسند و حسن سرایی (رقم محلی) مشاهده شد. بیشترین مقادیر شاخصهای sti، mp، gmp و hm متعلق به ارقام شاهپسند، سنگجو و لاین 416 بود. بر اساس نتایج حاصل از همبستگی میان شاخصها و تجزیه به مؤلفه های اصلی در سه سطح شوری، sti، gmp و hm به عنوان شاخص های مطلوب مقاومت تعیین شدند. نتایج حاصل از تجزیه به مؤلفه های اصلی و تجزیه خوشهای برای گروهبندی ژنوتیپها با استفاده از این شاخصها نیز نشان داد که از بین ژنوتیپهای مطالعه شده، رقم محلی شاهپسند و لاین اصلاح شدۀ 416 متحملترین ژنوتیپها به تنش شوری در مرحله گیاهچهای بودند.