بیماری لکه قهوه ای برنج و شناسایی قارچ های ایجاد کننده آن در استان گلستان
چکیده
بیماری لکه قهوه ای، یکی از بیماریهای بذرزاد برنج است که در کلیه مراحل رشد گیاه از خزانه تا مزرعه، روی گیاه دیده می شود و خساراتی را از جنبه کیفی و کمی به محصول وارد میکند. هر چند این بیماری در بیشتر نقاط کشور که در آنها برنج کشت می شود وجود دارد، ولی اطلاعات دقیقی از پراکندگی بیماری، تنوع گونه ها و همچنین میزان خسارتهای وارده در استان گلستان موجود نیست. از اینرو، مطالعاتی در زمینه شناسایی بیماری و گونه های قارچ های عامل این بیماری در این استان به عمل آمد. برای این منظور، ابتدا از 83 مزرعه برنج در استان نمونه برداری شد. نمونه های گیاهی جمع آوری شده جهت جداسازی قارچ عامل بیماری پس از ضدعفونی سطحی روی محیط pda قرار داده شدند و بدین ترتیب 101 جدایه به دست آمد. بررسی صفات مورفولوژیکی کنیدی و کنیدیوفر، فرآیند تشکیل کنیدی و نحوه جوانه زنی آنها نشان داد که قارچ های عامل بیماری متعلق به جنس bipolaris هسـتند و دو گونه bipolarisoryzae و bipolarisspicifera شناسایی شد. گونه b.oryzae 25 درصد و گونه b. spicifera 75 درصد از کل جدایه ها را شامل شد. آزمایش بیماریزایی روی نشاهای برنج ارقام دمسیاه، آمل، طارم ندا، طارم عسگری و سنگ طارم انجام گرفت که نشان داد این قارچها روی برنج، بیماریزا بوده و موجب بروز علائم مشخص بیماری لکه قهوهای برنج میشوند. جدایهها همچنین قادر به آلوده کردن گندم، جو و علفهای هرز سوروف (echinocloa crus-gali (l.) p.beauv) و فالاریس (phalaris minor l.) نیز بودند.