توزیع شکل های شیمیایی آهن در تعدادی از خاک های استان گلستان
چکیده
آهن یکی از عناصر کم مصرف ضروری برای گیاه است. شکلهای مختلف عناصر خاک از نظر واکنشپذیری و زیست فراهمی بهطور چشمگیری با یکدیگر متفاوتند. هدف از این تحقیق، مطالعه توزیع شکل های مختلف آهن در بین اجزای مختلف خاک و روابط این اجزای فلزی با برخی ویژگی های خاک و پاسخ گیاهی بود. بدین منظور آزمایشی روی 10 نمونه خاک تهیه شده از مناطق مختلف استان گلستان با ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی مختلف انجام شد. جزءبندی آهن خاک بهوسیله روش عصاره گیری دنبالهای تعیین گردید. همچنین برای بررسی رابطه میان شکل های مختلف آهن خاک با ماده خشک، غلظت و جذب آهن، آزمایشی گلدانی روی سویا رقم ویلیامز ((glycine max cv. williams بهصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی که فاکتور اول تعداد 10 نوع خاک و فاکتور دوم دو سطح کودی سکوسترین آهن (0 و 20 میلیگرم آهن بر کیلوگرم) بود، در سه تکرار انجام گردید. نتایـج نشـان داد که در خاکهای مورد مطالعه، ترتیب مقادیر شکلهای شیمیایی آهن به صورت زیر بـود: کربناتی< تبادلی<مادهآلی< اکسیدهای منگنز< اکسیدهای آهن بی شکل< اکسیدهای آهن متبلور< باقی مانده. آهن قابل استخراج با dtpa با اجـزای تبادلـی، متصل به اکسیـدهای منگـنز و اکسیـدهای آهـن متبلور (به ترتیب **54/0r=، **60/0r= و *41/0r=) همبستگی مثبت معنی داری نشان دادند. مصرف سکوسترین آهن باعث افزایش شاخص کلروفیل، غلظت و جذب آهن اندام هوایی شد. جزء متصل به مادهآلی با وزن خشک (**41/0r=) و تعداد برگ کلروزی (*33/0-r=) بهترتیب همبستگی مثبت و منفی معنیداری نشان دادند. جزء متصل به اکسیدهای منگنز با جذب آهن (*35/0r=) و شاخص کلروفیل برگسالم (**37/0r=) و برگ پایینی (**53/0r=) همبستگی مثبت و معنیداری نشان داد. شکلهای تبادلی (**51/0r=)، متصل به ماده آلی (*37/0r=)، باقیمانده (**57/0r=) و آهن کل (*46/0r=) خاک همبستگی مثبت معنیداری با درصد رس خاک نشان دادند. عصارهگیری ساده با dtpa به تنهایی قادر به برآورد آهن قابل جذب گیاه نیست، بنابراین، شکل های مختلف آهن و میزان رس خاک نیز در این زمینه باید مدنظر قرارگیرند.