میرزا ملکم خان ناظم الدوله و تأملی بر اندیشه های آموزشی او
چکیده
میرزاملکمخان ناظمالدوله از جمله روشنفکرانی است که با نگارش رسالههای متعدد در زمینههای سیاسی، فرهنگی و آموزشی در بیداری اجتماعی ایرانیان سهمی بهسزا داشته است. درباره وی و در خدمت یا خیانت او قضاوتهای گوناگونی شده است که این داوریهای متفاوت و حتی متضاد تا حدودی به نحوه نگرش رسمی جامعه در باب ورود افکار جدید مربوط میشود. ملکمخان در زمینه علتشناسی پریشانی احوال ایرانیان و راه نجات آنان مکتوبات فراوانی دارد. یکی از جنبههای پرمحتوای افکار او، توجه به مسائل آموزشی و فرهنگی است. او در خلال رسالههایش، ترقی غرب را در ترویج علوم و باسوادی مردم میدانست و عقبماندگی ممالک اسلام را در بیسوادی و علت بیسوادی را در مشکلات الفبا و خط جستجو میکرد. مقاله حاضر به بررسی آراء آموزشی ملکمخان میپردازد و محور اندیشههای انتقادی او، که همان اصلاح الفبا و عرفی شدن نظام آموزشی است، دیگر مسالهای است که مورد واکاوی قرار میگیرد.