کاربرد مدل hec- hms در تحلیل حساسیت متغیّرهای ژئومورفولوژی مؤثر بر سیلاب دشت کرون
چکیده
عوامل روندیابی آبراههها و موقعیت مکانی زیرحوضهها در سیلاب خروجی حوضه تأثیرگذارند. از این رو برای اجرای برنامههای کنترل سیل در بالادست حوضههای بزرگ آبخیز باید نحوهی تأثیر آنها را بر سیلاب حوضه ارزیابی کرد و با توجه به سهم این عوامل در سیلاب خروجی، آنها را اولویتبندی نمود. در این پژوهش از روش شبیهسازی هیدرولوژیکی توسط نرمافزار hec-hms برای بازسازی مدل حوضه و بررسی و روندیابی هیدروگرافهای سیل در آن و نیز برای تحلیل حساسیت دبی سیلابی حوضه نسبت به تغییر دو پارامتر قابل مدیریت ژئومورفولوژی در سیلاب شامل: شیب،cn و مساحت در هر یک از زیرحوضهها و در گسترهی منطقی خود استفاده شده است. نتایج نشان میدهد نحوهی مشارکت زیرحوضه ها در سیل خروجی لزوماً متناسب با دبی اوج زیرحوضه ها نبوده و زیرحوضه های با دبی اوج بیشتر ضرورتاً تأثیر بیشتری در سیل خروجی حوضه ندارند. با اجرای روش حذف انفرادی زیرحوضهها در مدل حوضهی کرون و توسط نرمافزار hec-hms، مشخص گردید زیرحوضهی s1 بیشترین سهم و زیرحوضهی s8 کمترین سهم را در دبی سیلابی حوضه دارند، درحالیکه زیرحوضهای که کمترین دبی اوج سیلابی را داراست s18 میباشد که از لحاظ مشارکت در سیلاب حوضه در ردهی نوزدهم قرار میگیرد. همچنین آنالیز حساسیت زیرحوضهها نسبت به متغیّرهای قابل کنترل از نظر مدیریتی نشان میدهد که با اعمال اثرات روندیابی، زیرحوضهها در مقابل تغییرات این متغیّرها، رفتارهای متفاوتی داشتهاند. در آنالیز حساسیت شیب و cn، مشخص شد تعدادی از زیرحوضهها با افزایش این دو پارامتر در گسترهی منطقی خود، اثر کاهشی بر دبی سیلابی حوضه داشتهاند (تأثیر معکوس) و در سایر زیرحوضهها تأثیرات آنها بر دبی سیلابی حوضه، مستقیم بوده است. در آنالیز حساسیت شیب مشخص شد تغییرات مساحت، مستقیماً در تمام زیرحوضهها با دبی سیلابی کل حوضه در ارتباط است ولی زیرحوضههای بامساحت بیشتر الزاماً در گسترهی تغییرات خود تأثیر بیشتری بر دبی سیلابی کل حوضه ندارند. همانطورکه زیرحوضهی s7 با وجود مساحت بیشتر نسبت به دو زیرحوضهی s2, s3 با مساحت کمتر، حساسیت کمتری نسبت به تغییر مساحت دارد.