اندازه گیری تاجبارش و اتلاف تاجی جنگلکاری های زربین و کاج بروسیا و توده طبیعی بلندمازو در کوهمیان آزادشهر
چکیده
مقدار تاجبارش و اتلاف تاجی گونه های درختی که برای جنگلکاری استفاده می شوند، به اندازه سازگاری با رویشگاه اهمیت دارند. در شرق ناحیه رویشی هیرکانی، از گونه های زربین، کاج بروسیا و بلندمازو در طرح های جنگلکاری زیاد استفاده شده است. تأثیر این جنگلکاری ها بر اجزای بارش و بیلان آب منطقه ناشناخته است. این پژوهش با هدف اندازه گیری تاجبارش و اتلاف تاجی جنگلکاری های زربین و کاج بروسیا و توده طبیعی بلندمازو به مدت یک سال (از اردیبهشت 1391) انجام شد. یک دستگاه باران سنج و چهار جمع آوری کننده در محیط باز نزدیک به منطقه مورد بررسی نصب و برای اندازه گیری بارش استفاده شد. برای نمونه برداری از تاجبارش، 35 جمع آوری کننده به طور تصادفی در زیر تاجپوشش هر یک از توده ها نصب شد. در طول مدت بررسی مقدار بارش 1135 میلی متر بود. مقدار تاجبارش در جنگلکاری های زربین و کاج بروسیا و توده طبیعی بلندمازو به ترتیب 4/439، 7/642 و 7/614 میلی متر به دست آمد. مقدار اتلاف تاجی سالانه در توده های بررسی شده به ترتیب 3/61، 4/43 و 8/45 درصد از بارش برآورد شد. بین تاجبارش توده های بررسی شده و بارش، همبستگی مثبت و معنی دار به دست آمد و به وسیله معادله توانی، مدل سازی شد. مدل سازی ارتباط بین اتلاف تاجی و بارش نیز با همین روش انجام شد. در جنگلکاری های زربین و کاج بروسیا و توده طبیعی بلندمازو، بخش زیادی از بارش روی تاجپوشش باقی می ماند و پس از تبخیر شدن به جو باز می گردد. با توجه به اینکه گونه استفاده شده در جنگلکاری بر مقدار ورود آب به زیر تاجپوشش تأثیر دارد، لازم است در فرایند انتخاب گونه به مقدار تاجبارش و اتلاف تاجی توجه شود.