تاثیر اندوده سطحی بر فرسایش بین شیاری در شیب و شدت بارندگی مختلف در شرایط آزمایشگاهی
چکیده
پیامدفرسایش بینشیاری در هدر رفت خاک و عناصر غذایی به خصوص در اراضی کشاورزی بسیار قابل توجه است. از اینرو شناخت دقیق عوامل مؤثر بر آن ضروری است. یکی از این عوامل اندوده سطحی است که بیشتر در نواحی خشک و نیمهخشک رایج است.تحقیق حاضر به منظور بررسی اثر اندوده سطحی بر فرسایش پذیری بین شیاری (ki) صورت گرفت. به این منظور دو خاک لومی شنی (s1) و لومی رسی (s2) از منطقه ایلخچی و یک خاک رسی (s3 ) از منطقه کلیبر با کاربری زراعی انتخاب شدند. بعد از اندازهگیری ویژگیهای شیمیایی و فیزیکی خاک، آزمایش شبیه سازی باران با اعمال چهارشدت بارندگی 21، 38، 50 و 81 میلی متر بر ساعت در سه شیب 5، 15 و 25 درصدروی هر خاک انجام گرفت. در هر ترکیبی از شیب و شدت بارش، زمان (tlim) رسیدن به سرعت نفوذ نهایی اندازه گیری وشاخص اندوده سطحی نسبی (rsi) محاسبه شد. نتایج نشان داد که خاک s1 با داشتن rsi برابر با 23/2 و tlim برابر با 6 دقیقه، به عنوان خاک حساس به تشکیل اندوده سطحی و خاک s3 با داشتن rsi برابر با 9/8 و tlim برابر با 102 دقیقه به عنوان خاک مقاوم یا با حساسیت کم به تشکیل اندوده سطحی هستند. بررسی فرضki ثابت در شیبها و شدتهای بارندگی مختلف نشان داد که در خاکهای s2 و s3 تفاوت معنیداری بین ki در شیبهای مختلف وجود ندارد. به بیان دیگر فرض ki ثابت درست بود. اما در خاک s1 که بسیار حساس به تشکیل اندوده سطحی بود، تفاوت معنیداری (درسطح احتمال 1 %) بین ki در شیبهای مختلف مشاهده شد. اما بین kiها در شدت بارشهای مختلف تفاوت معنی داری در هیچ کدام از خاک ها مشاهده نشد.