استخراج وشناسایی ترکیبات مؤثر عصاره هیدروالکلی تاراکساکوم سیریاکوم (قاصدک) و اثر محافظتی آن بر مسمومیت کلیوی ناشی از استامینوفن در موش صحرایی نر

افشین نظری، afshin nazari . razi herbal medicines research center, lorestan university of medical sciences, khorramabad, iranمرکز تحقیقات داروهای گیاهی رازی، دانشگاه علوم پزشکی لرستان، خرم آباد، ایران.سازمان اصلی تایید شده: دانشگاه علوم پزشکی لرستان (lorestan university of medical sciences) علیرضا غیاثوند، alireza ghiasvand department of chemistry, faculty of science, lorestan university, khorramabad, iran.گروه شیمی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.سازمان اصلی تایید شده: دانشگاه لرستان (lorestan university) غلامرضا حسن زاده، gholamreza hassanzadeh department of anatomy, faculty of medicine, tehran university of medical sciences, tehran, iran.گروه آناتومی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران.سازمان اصلی تایید شده: دانشگاه علوم پزشکی تهران (tehran university of medical sciences) مرضیه رشیدی پور، marziye rashidipour young researchers club, khorramabad branch, islamic azad university, khorramabad, iran.باشگاه پژوهشگران جوان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خرم آباد ، خرم آباد، ایران.سازمان اصلی تایید شده: دانشگاه آزاد اسلامی خرم آباد (islamic azad university of khorram abad) شهلا احمدی، shahla ahmadi agriculture and natural resources research center of lorestan, khorramabad, iranمرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، خیابان کشاورزی، خرم آباد، لرستان.

چکیده

مقدمه: گیاهboiss taraxacum syriacum از گونه taraxacum officinalis (قاصدک) است که در طب سنتی برای درمان یرقان و اختلالات کبدی و سنگ صفرا مورد استفاده قرار می گیرد. در تحقیق حاضر اثر محافظتی عصاره هیدروالکلی ریشه گیاهboiss taraxacum syriacum (tsbe) در مسمومیت کلیوی ناشی از استامینوفن مورد بررسی قرار گرفت. بحث و نتیجه گیری: عصاره هیدروالکلی ریشه گیاه taraxacum syriacum boiss در مسمومیت کلیوی ناشی از استامینوفن در موشهای صحرایی تا حدودی نقش محافظتی دارد که به نظر می رسد در این میان نقش ترکیبات فنولی از جمله کارواکرول آن حائز اهمیت است. یافته ها: با استفاده از روش ریز استخراج بیست و یک ترکیب مختلف شیمیایی از جمله 1- 1 دی متیل دیبوران، 1 پروپن 3 اتوکسی، 3-5 اکتادین دوآن، نونانال، دکانال، نونانوئیک اسید و کارواکرول در نمونه ریشه گیاه استخراج و شناسایی گردید. کراتینین در tsbe با دوز دویست میلی گرم بر کیلوگرم نسبت به گروه مسموم کاهش معنی دار پیدا کرده بود. در مطالعات هیستوپاتولوژیک نیز، نکروز کلیوی در گروه های عصاره (100و200 میلی گرم بر کیلوگرم) کاهش یافته بود. مواد و روش ها: استخراج و شناسایی ترکیبات ریشه گیاه با استفاده از روش spme-gc/ms (solid phase microextraction ) انجام گرفت. در این تحقیق تجربی آزمایشگاهی 30 موش نر بالغ به طور تصادفی پنج گروه تقسیم شدند (6= n). حیوانات در ابتدا با مقادیر مختلف tsbe (50، 100 و 200 میلی گرم بر کیلوگرم، گاواژ) روزانه به مدت هفت روز پیاپی تیمار شدند، سپس در معرض دوز سمی استامینوفن (apap) ( 700 میلی گرم بر کیلوگرم داخل صفاقی) قرار گرفتند. در گروه کنترل آب مقطر به مدت هفت روز تجویز شد. در گروه سمی استامینوفن آب مقطر به مدت هفت روز دریافت و در روز هفتم دوز سمی استامینوفن تزریق شد. بیست و چهار ساعت بعد نمونه خونی برای اندازه گیری کراتینین سرمی مجزا گردید و کلیه موش ها جدا شده و برای بررسی های هیستوپاتولوژیک در فرمالین ده درصد قرار داده شدند.