مبانی دینی و تحلیل روان شناختی«صبر» با تکیه بر آیات قرآن کریم
چکیده
انسان اگر صبور نباشد، نمی تواند در برابر حوادث و ناملایمات کوبنده زندگی دوام آورد و سلامت روانی خود را حفظ کند و چه بسا در معرض اختلالات روانی قرار می گیرد. «صبر» مقاومت در برابر ناملایمات و دشواری های روزگار و موانع درونی است. میزان «صبر» افراد در طیِّ زندگی و در اثر حوادث مختلف می تواند کم یا زیاد شود. از این رو، آموزش «صبر» اهمیّت پیدا می کند. در قرآن کریم نیز برای آموزش صبر از روش هایی چون دستور صریح، بیان فواید «صبر»، سفارش یکدیگر به «صبر» و ارائه الگو استفاده شده است. از دیدگاه روانشناسی می توان از روش هایی چون تقویت تفکیکی، تنش زدایی، خود آموزش دهی و سرمشق گیری و همانندسازی استفاده کرد. از جمله پیامدهای صبر دستیابی به حقیقت، افزایش قدرت مقابله با حوادث، ایجاد تعادل روانی، آسان شدن سختی ها و مِهرورزی می باشد. سخت رویی از مفاهیم مشابه با «صبر» در روانشناسی است، امّا در واقع، با آن متفاوت است. «صبر» از طریق توجّه به تمام رویدادهای مثبت و منفی که در طیِّ ناملایمات رُخ می دهد، کاهش ادراک ناکارآمدی و غلبه بر موانع و به تَبَع آن، شکوفایی باعث کاهش اضطراب می شود. همچنین «صبر» از طریق افزایش تلاش برای رفع موانع، مواجهه با تقویت کننده های مثبت را زیاد می کند و از طریق کاهش و تغییر ارزیابی منفی نسبت به جهان، کاهش درماندگی و افزایش مِهرورزی باعث کاهش افسردگی می شود. «صبر» می تواند مِهروزی بین انسانها را تقویت کند و آنان را از خودخواهی به سمت دگرخواهی سوق دهد. «صبر» از طریق افزایش مِهرورزی و یادآوری نعمت های پروردگار در زمان سختی منجر به افزایش شادکامی می شود.