ارزیابی پایداری عملکرد دانه لاین های خالص برنج در استان گیلان
چکیده
معرفی ارقام جدید برنج با پتانسیل عملکرد بالاتر از ارقام محلی، یکی از اهداف مهم به نژادگران بوده و ارزیابی پایداری ارقام و تعیین اثر متقابل ژنوتیپ با محیط در هر برنامه معرفی رقم ضرورت دارد. در این تحقیق 9 لاین خالص امیدبخش، انتخابی از لاین های ارسالی شبکه بین المللی ارزیابی ژنتیکی برنج همراه با رقم خزر به عنوان شاهد در سه منطقه استان گیلان (رودسر، رشت و تالش) طی سال های 1381 تا 1383 در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار از نظر پایداری عملکرد مورد بررسی قرار گرفتند. عملکرد دانه در پایان فصل برحسب رطوبت 14 درصد اندازه گیری گردید. نتایج تجزیه واریانس ساده برای هرمحیط نشان داد که ژنوتیپ های برنج از نظر عملکرد دانه در هر سه منطقه و هر سه سال آزمایش دارای اختلاف معنی داری بودند. نتایج تجزیه واریانس مرکب نیز نشان دادکه عملکرد ژنوتیپ های برنج در میانگین سال ها و مکان های مختلف با یکدیگر اختلاف معنی-داری داشتند. اثر متقابل ژنوتیپ در مکان در سال نیز معنی دار بود. نتایج تجزیه پایداری به روش لین و بینز و ammi نشان داد که لاین های شماره 6 (ct9807-3-5-1-1-2p-m-1) و 9 (ir2101-4-159-1-3-3) به دلیل داشتن ضریب تغییرات و میانگین مربعات درون مکانی کوچک و کمترین فاصله نسبت به مبدأ مختصات بردارهای تجزیه ammi پایدارترین لاین ها بودند. این لاین ها به ترتیب دارای عملکرد 4970 و4770 کیلوگرم در هکتار بوده به عنوان پایدارترین لاین ها برای هر سه منطقه شناخته شدند. لاین شماره 5 (cnax4364-4-4-4-1-3-1) نیز با عملکرد 4790 کیلوگرم در هکتار به عنوان یک رقم پرمحصول دارای سازگاری اختصاصی با شرایط منطقه تالش بود.