تغییرات انحنای سطح پوسته زمین در ایران با نظریه تحلیلی تغییر شکل
چکیده
نظریه تحلیلی تغییر شکل سطح پوسته زمین، برمبنای نظریه پوسته در مکانیک محیطهای پیوسته است. این نظریه یک مدلبندی هندسه دیفرانسیلی است که سطح توپوگرافی زمین را رویه ای با انحنای متغیر در نظر میگیرد. با وجود اینکه در این نظریه از مشاهدات میدان های جابجایی سه بعدی استفاده می شود اما محاسبات، صرفا در دو بعد است. مؤلفه ارتفاع را تابعی از مختصات طول و عرض ژئودتیک سطح در نظر می گیرد. مشتقات ارتفاع را با روش درونیابی اجزای محدود (با کمک مثلث بندی دلونی) می توان بدست آورد و در ادامه تنسور متریک و تنسور اساسی دوم سطح زمین را تعیین می کند. آنگاه دو کمیت ناوردای تغییر شکل یعنی ((تغییرات انحناهای گاوسی و متوسط)) را بررسی نمود. بررسی‌های این تحقیق روی ایستگاه های سیستم تعیین موقعیت جهانیgps شبکه موردی ایران سراسری در اپکهای 2001 و 2005 میلادی است کهنشان میدهد که مدل تغییرات انحناهای (گاوسی=1.097×10-21/m2yr و متوسط =0.503×10-14/myr) پوسته زمین در شمال تنگه هرمز، شواهدی از پدیده فرورانش را در منطقه مکران آشکار می کند و بیشترین مقادیر تغییر انحنا هم، با امتداد دو رشته کوه البرز (-9.992×10-21/m2yr) و زاگرس (+1.574×10-21/m2yr) مطابقت دارند. نشست ها در مسیرهای شبکه ترازیابی دقیق سراسری ایران نیز اکثرا در مناطق با کاهش انحنا قرار دارند.