مقایسه تأثیر آموزش گروهی و مشاوره گروهی بر بُعد عاطفی خودمراقبتی بیماران مبتلا به دیابت نوع دو

محبوبه فیروز، mahboobeh firooz 1. department of medical-surgical nursing, esfarayen university of medical sciences, esfarayen, iran & 2. msc in medical-surgical nursing, faculty of nursing and midwifery, mashhad university of medical sciences, mashhad, iran1. گروه داخلی- جراحی، دانشکده علوم پزشکی اسفراین، اسفراین، ایران و 2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران. رضا مظلوم، reza mazlom department of medical-surgical nursing, faculty of nursing and midwifery, mashhad university of medical sciences, mashhad, iranگروه داخلی- جراحی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران. جواد حسینی، javad hoseini pediatric nursing, faculty of nursing and midwifery, mashhad university of medical sciences, mashhad, iranآموزش پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران. فرزانه حسن زاده، farzaneh hasanzadeh department of medical-surgical nursing, faculty of nursing and midwifery, mashhad university of medical sciences, mashhad, iranگروه داخلی- جراحی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران. علی کیمیایی، ali kimiae department of family counseling, faculty of psychology and educational sciences, ferdowsi university of mashhad, mashhad, iranگروه مشاوره خانواده، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

چکیده

زمینه و هدف: بیماران مبتلا به دیابت برای شناخت و درک موقعیت سلامتی خود، تصمیم گیری برای مراقبت های سلامتی، تغییر رفتارهای سلامتی و بهبود خودمراقبتی، نیازمند کمک و آموزش هستند. طبق نظر who؛ آموزش، اساس و شالوده درمان دیابت است. اهداف کلیدی آموزش دیابت، تغییر رفتار افراد و ارتقای خودمراقبتی است. خودمراقبتی عاطفی که توجه خاص به آن ضروری است، در برگیرنده احساسی است که نسبت به خود و توانایی های خود برای مدیریت احساسات و مقابله با مشکلات داریم و توجه به آن ضروری است. هدف از این مطالعه، مقایسه تأثیر آموزش گروهی و مشاوره گروهی بر بعد عاطفی خودمراقبتی بیماران مبتلا به دیابت نوع دو بود. روش تحقیق: در یک مطالعه کارآزمایی بالینی، 112 بیمار دیابتی نوع دو مراجعه کننده به مرکز دیابت پارسیان مشهد در سال 1393، به صورت دردسترس انتخاب شدند و به طور تصادفی در سه گروه مشاوره (37 نفر)، آموزش گروهی (37 نفر) و کنترل (38نفر) قرار گرفتند. برنامه مشاوره گروهی و آموزش گروهی شامل پنج جلسه 5/1 ساعته بود که با فاصله سه روز، در قالب گروه های 8 تا 10 نفره، اجرا شد. پرسشنامه بُعد عاطفی خودمراقبتی بیماران دیابتی، قبل از مداخله و دوماه پس از اتمام مداخله تکمیل گردید. داده های اصلی با استفاده از نرم افزار آماری spss (5/11) و با کمک آزمون های آماری تی زوجی و آنالیز واریانس یک طرفه، در سطح معنی داری 05/0 تجزیه و تحلیل شدند. یافته ها: بُعد عاطفی خودمراقبتی بیماران دیابتی، قبل از مداخله در سه گروه تفاوت معنی داری نداشت (834/0=p). در مرحله بعد از مداخله، میزان خودمراقبتی به طور معنی داری در گروه مشاوره (7/14±3/36) و آموزش گروهی (4/11±5/31) نسبت به گروه کنترل (1/19±5/50) کاهش داشت؛ که به معنی بهبود است (001/0>p). اما تفاوت معنی داری بین دو گروه آموزش گروهی و مشاوره گروهی وجود نداشت (394/0=p). نتیجه گیری: با توجه به نتایج این مطالعه می توان گفت که نه تنها آموزش گروهی، بلکه مشاوره گروهی می تواند به ارتقای بُعد عاطفی مراقبت از خود بیماران مبتلا به دیابت کمک کند؛ از این رو هر دو روش مؤثر است. بنابراین توصیه می شود با توجه به توان، تجربه و دانش پرستاران و امکانات مددجو، از هر یک از این دو روش، در خودمراقبتی بیماران مبتلا به دیابت نوع دو استفاده شود.