ارزیابی واکنش فیزیولوژیکی ژنوتیپ های گندم به تنش سرما در مرحله پنجه زنی
چکیده
کاهش دما در ماه های دی و بهمن در خوزستان یک پدیده غالب اقلیمی است که باعث خسارت به گیاه و در نتیجه عملکرد می گردد. در این تحقیق اثر تنش سرما در مرحله پنجه زنی بر عملکرد، اجزای عملکرد و برخی صفات فنولوژیکی و فیزیولوژیکی، در آزمایش فاکتوریل تحت شرایط کنترل شده گلخانه با پنج ژنوتیپ گندم (ارقام چمران، ویریناک، استار، کرخه و لاین m-83-17) و چهار دمای محیط ( بدون سرما، 3+، صفر، 3- درجه سانتی گراد) در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار اجرا شد. نتایج نشان داد از نظر تحمل به سرما بین ژنوتیپ ها اختلاف معنی دار وجود داشت و تفاوت ژنوتیپ ها و اثر سرما و برهمکنش آن ها بر عملکرد و اجزای عملکرد و برخی صفات فیزیولوژیکی معنی دار بود. در شرایط بدون تنش و دمای صفر درجه سانتی گراد بالاترین عملکرد دانه به ترتیب به میزان 8/0 و 3/0 گرم در ساقه اصلی به لاین m-83-17و در دماهای 3+ و 3- درجه سانتی گراد به ترتیب با 4/0 و 45/0 گرم در ساقه اصلی به رقم استار تعلق داشت. کم ترین کاهش فلورسانس حداقل، در رقم چمران در تنش صفر درجه سانتی گراد و کم ترین افزایش فلورسانس حداکثر در رقم چمران در تنش 3- درجه سانتی گراد مشاهده شد. بیش ترین کارایی فتوشیمیایی فتوسیستم ii در رقم استار مشاهده شد. بر اساس شاخص های ssi و sti، ارقام استار و چمران از پایداری عملکرد بیش تری در تنش های سرما برخوردار بودند. تغییرات صفات مورد بررسی در ژنوتیپ های مورد مطالعه نشان دهنده واکنش متفاوت ژنوتیپ ها ارزیابی می شود که خود ناشی از تنوع ژنتیکی این ژنوتیپ ها می باشد.