تحلیل ساختار هندسه کالبدی در فرم معماری فضاهای شهری نظامی، نمونه موردی: قلعه سردار اسعد در استان چهارمحال و بختیاری
چکیده
تاکنون قلعههای استان چهارمحال و بختیاری از منظرگاه مطالعات هندسی در دوران تاریخی مورد مطالعه جدی قرار نگرفته است. بر اساس اندیشه رایج هندسه در بناهای ایرانی در سراسر تاریخ یک هویت ثابت و تدوام یافته دارد. معماری گذشته بر پایه هندسه بنا شده که از ویژگیهای بارز آن ایجاد تناسبات و ساختار فرمی در پلان و سطوح است. با شناخت و تحلیل هندسه کالبدی قلعه های استان چهارمحال و بختیاری از لحاظ فرم و هندسه معماری میتوان به ساختار فرمی و نحوه اجزا آنها پیبرد. معماری هندسی قلعه ها به شکل مستقیم از اندازه، ابعاد، پلان، شکل و فرم آن تاثیر میگیرد. پژوهشگران دیگر در قلعه های ایرانی بیشتر بهروی فرضیههای معنوی یا فرآیند ساخت پلان، مستقل از معماری هندسه کالبدی آنها پرداخته اند. این مقاله برای نخستینبار تلاش دارد جایگاه هندسه کالبدی قلعه سردار اسعد در استان چهارمحال و بختیاری را در فرآیند شکلگیری معماری و فرم آن مورد بررسی قرار دهد. پژوهش حاضر با استفاده از تحلیل روابط شکلی اعضای پلان قلعه ویژگیهای معماری هندسه کالبدی قلعههای نمونههای حاضر را مورد تحلیل قرار خواهد گرفت. روش مورد استفاده در این پژوهش بر پایه دادههای کتابخانهای از یکسو و دادههای میدانی شامل برداشتهای محلی نهاده شده است. این نوشتار برآن است تا تاثیر تغییرات ساختاری بهروی جنبههای معماری قلعه را مورد تحلیل قرار دهد. مروری بر مطالعات محققان در خصوص بازخوانی و بازاندیشی قلعههای استان نشان میدهد که تاکنون این تحلیلها به طور عمده با رویکرد هندسی بر فرآیند شکلگیری قلعه های خان نشین استان مورد شناسایی صورت نگرفته است.