بررسی تأثیر گیاه گلپر بر فراسنجههای تخمیر شکمبۀ گوسفند و تولید گاز متان به روش درون شیشهای
چکیده
تأثیر سه سطح گیاه گلپر (heracleum persicum) (صفر (شاهد)، 65/28، و 31/57 میلی‌گرم به ازای 200 میلی‌گرم جیرۀ پایه) بر فراسنجههای تخمیر شکمبۀ گوسفند و تولید گاز متان به روش درون شیشه ای بررسی شد. تولید گاز در تخمیر 1 تا 54 ساعته ثبت شد. فراسنجههای مطالعه شده عبارت از کل گاز تولیدی، گاز متان، نیتروژن آمونیاکی (nh3-n)، تجزیه‌پذیری آزمایشگاهی مادۀ آلی، شاخص تفکیک پذیری (partitining factor=pf)، تودۀ میکروبی، و غلظت اسیدهای چرب فرّار بودند. همچنین، اثر سطوح متفاوت گیاه گلپر بر جمعیت پروتوزوآیی کل و سه زیرخانوادۀ entodiniinae، ophryscolecinae، diplodiniinae، و خانوادۀ isotrichdae نیز بررسی گردید. ترکیبات ثانویۀ گیاه گلپر (اسانسدار)، سرعت تخمیر (033/0p=، غیرخطی)، گاز حاصل از بخش نامحلول (b) (001/0p=، خطی)، گاز تولیدی در زمانهای 24 (001/0p=، خطی) و 54 ساعت (016/0p=، خطی) تخمیر را کاهش داد. ترکیبات مؤثر گیاه گلپر، گاز متان تولیدی به ازای مادۀ آلی تجزیه شده را در دو سطح اول و دوم (65/28 و 31/57 میلی‌گرم) به ترتیب 3/17 و 6/11 درصد کاهش داد (029/0p=، غیر خطی).گیاه دارویی گلپر ضمن کاهش غلظت نیتروژن آمونیاکی در هر دو سطح استفاده شده (001/0p=، خطی)، شاخص pf را در هر دوسطح گیاه، بهبود داد (018/0p=، خطی).اسانس گیاه گلپر توانسته است تودۀ میکروبی را در هر دو سطح گیاه دارویی به ترتیب 17 و 18 درصد افزایش دهد (001/0p=، غیر خطی).در کنار این گیاه دارویی، اسیدهای چرب فرّار کل و غلظت اسید استیک کاهش یافت. همچنین، کاهش جمعیت پروتوزوآیی کل (033/0p=، غیرخطی)، زیرخانوادۀ entodiniinae(019/0p=، غیر خطی) و خانوادۀ isotrichdae (026/0p=، خطی) مؤید تأثیرات ضد پروتوزوآیی ترکیبات مؤثر گیاه گلپر است. نتایج این مطالعه نشان داد که گیاه گلپر توانایی بهبود تخمیر شکمبهای از طریق کاهش نیتروژن آمونیاکی، افزایش راندمان تولید پروتئین میکروبی، و کاهش گاز متان در شرایط درون شیشه ای را دارد.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- ابراهیم نوریان سرور — دانش آموختۀ دکتری تغذیۀ دام گروه علوم دامی، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
- یوسف روزبهان — عضو هیأت علمی گروه علوم دامی، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران