استفاده از gis در بهینه سازی برنامه ریزی آبیاری از سدهای مخزنی
چکیده
با توجه به بحران کمبود آب و خشکسالی هایی که در سال های اخیر در کشور رخ داده است برنامه ریزی جهت مدیریت بهینه استفاده آب در مصارف مختلف امری لازم و ضروری است. بخش کشاورزی از بخش هایی است که بیشترین مصرف آب شرب در آن اتفاق میافتد و درعین حال بیشترین میزان هدر رفت آب نیز مربوط به آن است. به طوری که گفته میشود حدود 60 درصد آب شرب در بخش کشاورزی هدر می رود و به استفاده گیاه نمی رسد. ازآنجایی که مسئله برنامه ریزی آبیاری زمین های کشاورزی اصولاً یک مسئله مکانی بوده و به اطلاعات مکانی همچون محل و موقعیت زمین، موقعیت کانال های انتقال و ... مربوط است، میتوان از قابلیت های سیستم های اطلاعات مکانی (gis) در برنامه ریزی بهتر و موفقتر آن بهره برد. در این مقاله با استفاده از قابلیت های بهینهسازی در gis، برنامه آبیاری زمین های کشاورزی از سدهای مخزنی را طوری تنظیم کردهایم که هم نیاز کشاورزان تا حد توان پوشش داده میشود و هم میزان پرتی آب حداقل میشود. برای این منظور هم مسیر حرکت آب در شبکه کانال ها به حداقل میرسد و هم آبیاری زمین های تحت یک کانال به صورت همزمان انجام میگیرد. در مواردی که آب موجود در مخزن سد کافی نباشد، روش تعیین الگوی کشت بهینه با استفاده از روش ahp ارائه شده است. روش ارائه شده در این مقاله در یک مطالعه موردی در شبکه آبیاری سد گلستان پیادهسازی و مورد ارزیابی قرارگرفته است.