جهانی شدن، هویت و فقه سیاسی
چکیده
مفروض این مقاله آن است که جهانی شدن پدیده ای قدیمی و ادامهء همان فرایند مدرنیزاسیون جهان است.هرچند متعاقب فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی به عنوان قطب رقیب و مزاحم ایالات متحده امریکا،روند جهانی شدن شتاب بیشتری به خود می گیرد و همین شتاب گیری آن را به عنوان پدیده کاملا جدیدی جلوه گر ساخته است.مؤلف دو نمونه و دو موج از جهانی شدن را مطرح نموده است:بر این اساس،واکنشها و پاسخهای فقه سیاسی در موج اول را سرمایه و تجاربی می داند که بررسی آنها،می تواند چشم انداز روشنتری را فراروی فقهای جهان اسلام و ایران در برخورد با پدیده جهانی شدن قرار دهد.در موج اول جهانی شدن سه مرحله برخوردهای نظامی اولیه، برخوردهای اقتصادی ثانویه و سرانجام برخوردهای الگوهای فرهنگی و کالاهای ارزشی را از یکدیگر متمایز ساخته است که به اتخاذ سه واکنش«اعلام جهاد مقدس»،واکنش«تحریم شرعی» کالاهای اقتصادی تمدن غرب و اروپا و سرانجام«واکنش نفی تشبه به کافران»را در پی داشته است. البته در گونه شناسی واکنش فقیهان باید به تفکیک آنان به«اصولیون»و«اخباریون»توجه داشت که اصولیون با توسل به قاعده«منطقه الفراغ»و اصالت اباحه بمراتب توفیق بیشتری در اهلی کردن موج اول جهانی شدن داشته اند.آنگاه در بازخورد فقهی و در موقعیت«وقوف بعد از وقوع»به بررسی میزان کارآمدی این پاسخها و واکنشها می پردازد.در واقع،دیالکتیک اندیشه های فقهی و واقعیتهای جهانی شدن در موج اول در کانون این نوشتار است.