شاخص های ارزیابی پایداری خاکدانه ها و مهمترین ویژگی های مؤثر بر آن: مطالعه موردی کشت و صنعت های نیشکر استان خوزستان
چکیده
شرح و کمیسازی ساختمان خاک به دلیل ارتباط بسیاری از فرآیندهای زیست محیطی و کشاورزی با آرایش واحدهای ثانویه خاک (خاکدانهها) و پایداری آنها، بسیار مهم میباشد. هدف از پژوهش حاضر، ارزیابی شاخصهایی جهت توصیف پایداری ساختمان خاک براساس دادههای کشت و صنعت‌های نیشکر استان خوزستان میباشد. بر همین اساس، 155 نمونه خاک از عمق 40-0 سانتیمتری جهت ایجاد معادلات رگرسیونی برآوردکننده شاخصهای میانگین وزنی قطر (mwd) خاکدانهها، دلینهیر و دبوت (ddi)، نسبت پراکنش میدلتون (dr) و رس قابل پراکنش در آب (wdc) و معرفی مهمترین ویژگیهای مؤثر بر این شاخص‌ها، جمع‌آوری گردید. به علاوه امکان استفاده از میانگین هندسی (dg) و انحراف معیار هندسی (σg) قطر ذرات خاک به جای توزیع اندازه ذرات در استخراج توابع رگرسیونی نیز بررسی شد. نتایج نشان داد که نسبت جذب سطحی سدیم و کربن آلیبه ترتیب با درجه تأثیر 8/81 و 8/27 برای mwd و 3/61 و 2/15 برای ddi، مهمترین پارامترهای مؤثر بر شاخصهای mwd و ddi بودند. همچنین در بین ویژگیهای مؤثر بر dr، بیشترین نقش مربوط به نسبت جذب سطحی سدیم بود در حالی کهمیزان رس، کربن آلی و کربنات کلسیم معادل در درجه بعدی اهمیت قرار داشتند. هدایت الکتریکی، کربنات کلسیم معادل، نسبت جذب سطحی سدیم، کربن آلی و میزان شن سهم تقریباً برابری در برآورد wdc داشتند. بالاترین همبستگی(97/0=r) بین دو شاخص mwd و ddi وجود داشت. به علاوه نتایج نشان داد که dg و σg به عنوان توصیف کنندههای اندازه ذرات، نتوانستند دقت برآورد شاخص‌ها را بهبود بخشند.