تعیین سهم واحدهای کاری در تولید رسوب معلق با استفاده از روش منشأیابی رسوب (مطالعه موردی: آبخیز تول بنه، استان گلستان)
چکیده
روش منشأیابی امروزه در سرتاسر دنیا به منظور تعیین سهم واحدهایکاری از رسوب معلق استفاده میشود. در روشهای رایج با استفاده از ترکیب مناسب خصوصیات جداکننده منابع رسوب، سهم منابع رسوب در تولید رسوب تعیین میشود. این تحقیق در آبخیزی به مساحت 91/3278 هکتار در جنوب شهرستان گرگان به نام تولبنه انجام شد. این حوزه با متوسط تولید رسوب معلق سالانه 97/14709 تن در هکتار از آبخیزهای بحرانی از نظر تولید رسوب است. در این تحقیق از آزمایش xrf استفاده شده و از 17 ترکیب به عنوان ردیاب استفاده شد. بدین منظور این حوضه به پنج واحدکاری و سه مقطع از رودخانه اصلی تقسیم شد. از هر واحدکاری سه نمونه برداشت شد. نمونههای منطقه منشأ با رسوبات حاصل از دو نوبت نمونهبرداری از رسوب خروجی حوضه در زمانهای مختلف و همچنین ترکیب دو نمونه رسوب مقایسه شدند. نتایج با آزمون تحلیل عاملی و تحلیل تشخیص مورد آنالیز قرار گرفت. ترکیبات cao، sio2، rb2o و x2 به عنوان منشأیاب در نظر گرفته شد. نتایج حاکی از آن است که مقطع شماره پنج در آبراهه اصلی با متوسط 54/19 درصد بیشترین سهم را در تولید رسوب معلق دارد. همخوانی خوب نتایج با مشاهدههای میدانی نشان میدهد که روش منشأیابی استفاده شده در این بررسی، روشی ارزشمند برای تعیین سهم منابع تولید رسوب معلق در حوزه آبخیز است.