پایش وضعیت بیابان زایی کویر حاج علی قلی (۲۰۰۶-۱۹۸۷)
چکیده
بیابان زایی یکی از خطرات زیستمحیطی است که بخش عمده ای از جهان را تحت تأثیر خود قرار داده و مجامع علمی بهطور گسترده ای در پی یافتن راه درمان برای آن هستند. پایش پویایی و علل بیابان زایی، برای ارائۀ دستورکارهای مهم برای راهبردهای کنترل بیابان زایی و برنامه ریزی منطقی استفاده از زمین در مناطق خشک و نیمهخشک، ضروری است. هدف از این پژوهش ارزیابی زمانی ـ مکانی بیابان زایی و پایش تغییرات آن در بازه بیستساله (1987 - 2006) در حوضۀ کویر حاج علی قلی با استفاده از روشهای دورسنجی و سیستم اطلاعات جغرافیایی است. برای این امر، داده های ماهواره ای سنجده tm لندست5 (14/6/1987) و سنجنده etm+ لندست 7 (29/8/ 2006) از طریق روشهای تحلیل مؤلفه مبنا، تسلدکپ و شاخص های شوری، تفاضل تصویر، طبقه بندی، میانگینگیری هندسی و ارزیابی دقت، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. ارزیابی دقت روش های پایش تغییرات نشان می دهد که روش تحلیل مؤلفه مبنا با دقت کل 23/91 درصد و ضریب کاپا 92/0 و شاخص شوری (1) با دقت کل 80 درصد و ضریب کاپا 74/0، بهترتیب بیشترین و کمترین دقت را در تفکیک کلاس های تغییر دارند. نتایج شناسایی وضعیت بیابان زایی حاکی از این است که تغییرات گسترده ای در ویژگیهای اکوژئومورفولوژی پهنۀ مطالعاتی رخ داده است، بهگونهای که 099/748 کیلومترمربع از مساحت منطقه، تحت تأثیر تغییر کاربری و کاهش توان اکولوژیک و بیولوژیک قرار دارد. گسترش فضایی آنها بیشتر منطبق بر محدوده های اطراف پلایا، مخروطهافکنه های کال شور و چشمهعلی و مناطق شمال و شمال غربی کویر است. در مجموع پهنۀ مطالعاتی در معرض بیابان زایی با ریسک بالا قرار دارد.