مطالعه فراسنجه های جدول زندگی زنبور انگل وارهhabrobracon hebetor (say) روی کرم غوزه پنبه،helicoverpa armigera (hübner) آلوده به باکتری bacillus thuringiensis berliner
چکیده
کرم غوزه پنبه، (hübner) helicoverpa armigera یکی از آفات مهم پنبه محسوب میشود. امروزه در ایران، عملیات کنترل تلفیقی کرم غوزه پنبه، با استفاده از bacillus thuringiensis berliner (bt) همراه با زنبور براکون یا تریکوگراما اجرا می شود. برای بررسی اثرات غیرمستقیم باکتری روی زنبورhabrobracon hebetor (say) ، جدول زندگی آن روی لاروهای سن سوم کرم غوزه پنبه، در شاهد (لاروهای تغذیهشده با غذای مصنوعی معمولی فاقد باکتری) و تیمار باکتری (لاروهای سن سوم تغذیهشده با غذای مصنوعی حاوی غلظت lc20 باکتری) در دمای 1± 26 درجه سانتیگراد، رطوبت نسبی 5 ± 65 درصد و شرایط نوری 8 : 16 ساعت (تاریکی : روشنایی) مطالعه شد. نرخ ذاتی افزایش جمعیت (rm)، نرخ متناهی افزایش جمعیت (λ)، نرخ خالص تولیدمثل (r0)، متوسط مدت زمان نسل (t) و زمان دوبرابر شدن جمعیت (dt) برای شاهد و تیمار باکتری بهترتیب 017/0 ± 2051/0، 017/0 ± 1644/0 بر روز، 021/0 ± 227/1، 021/0 ± 178/1 بر روز، 60/17 ± 863/61، 81/6 ± 32/28 بر نسل،70/0 ± 10/20، 70/0 ± 33/20 روز، 15/0 ± 37/3، 36/0 ± 21/4 روز برآورد گردید. امید زندگی زنبور در اولین روز در شاهد 5/25 و تیمار باکتری 83/16 روز بود. نتایج نشان داد که باکتری b. thuringiensis تأثیر منفی بر خصوصیات زیستی زنبور h. hebetor داشته و موجب کاهش رابطه انگلی و نرخ رشد لحظهای جمعیت زنبور شده است.