بررسی روابط بین عملکرد و اجزای عملکرد دانه در جمعیت های نیمه خواهری علف باغ (dactylis glomerata) تحت شرایط بدون تنش و تنش خشکی
چکیده
این پژوهش با هدف بررسی روابط بین صفات عملکرد و اجزای عملکرد دانه در گونه علف باغ (dactylis glomerata) انجام شد. بدین منظور تعداد 25 فامیل نیمهخواهری حاصل از پلیکراس 25 ژنوتیپ والدی در دو محیط رطوبتی (شاهد و تنش خشکی) در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه صنعتی اصفهان مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تجزیه همبستگی صفات نشان داد که عملکرد دانه در هر دو شرایط بدون تنش و تنش خشکی با بیشتر صفات همبستگی مثبت و معنیداری داشت، بهطوری که بیشترین همبستگی را در شرایط بدون تنش با وزن دانه در خوشه (**96/0) و در شرایط تنش خشکی با تعداد دانه در بوته (**89/0) نشان داد. همچنین طول و عرض برگ پرچم بهترتیب همبستگی مثبت و معنیدار *41/0 و *39/0 در شرایط بدون تنش و همبستگی مثبت و معنیدار *46/0 و *44/0 در شرایط تنش خشکی را با عملکرد دانه نشان دادند. نتایج تجزیه به عاملها بیانگر آن بود که برای اصلاح عملکرد دانه علاوه بر عوامل اندازه سیستم تولید مثلی و صفات فنولوژی، عامل ویژگی برگ پرچم باید در نظر گرفته شود. با انجام تجزیه رگرسیون در شرایط بدون تنش و تنش خشکی صفات وزن دانه در خوشه، تعداد دانه در خوشه و تعداد دانه در بوته وارد مدل شدند که در مجموع بهترتیب 98 و 96 درصد از تغییرات عملکرد دانه را توجیه کردند. تجزیه ضرایب مسیر برای عملکرد دانه نشان داد که در شرایط بدون تنش خشکی صفات وزن دانه در خوشه و تعداد دانه در بوته و در شرایط تنش خشکی صفات تعداد دانه در بوته و وزن هزار دانه بیشترین اثر مستقیم را بر عملکرد دانه داشتند. بهطور کلی از نتایج این پژوهش برای شناسایی ارتباطات ژنتیکی بین اجزاء عملکرد دانه و افزایش کارایی گزینش در روشهای مبتنی بر انتخاب غیر مستقیم میتوان سود جست.