ارزیابی هیبریدهای جدید مونوژرم چغندرقند از نظر تحمل به خشکی
چکیده
این تحقیق با هدف ارزیابی تحمل به خشکی هیبریدهای جدید مونوژرم چغندرقند انجام گرفت. بهمنظور گزینش هیبریدهای امیدبخش و متحمل، دو آزمایش مجزا در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با چهار تکرار بر روی 25 ژنوتیپ چغندرقند (23 هیبرید جدید مونوژرم و دو شاهد متحمل و معمولی) در ایستگاه تحقیقاتی مهندس مطهری (کمال شهر کرج) در سال 1391 اجرا شد. آبیاریها تا مرحله تنک و وجین (استقرار بوتهها) بهطور معمول انجام شد. آبیاریهای بعدی در شرایط نرمال پس از 90 میلیمتر و در شرایط تنش پس از 200 میلیمتر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس a صورت گرفت. صفات مورد ارزیابی شامل عملکرد ریشه، درصد قند، عملکرد شکر، میزان سدیم، میزان پتاسیم، میزان نیتروژن مضره، ضریب قلیائیت، درصد قند ملاس، عملکرد شکر سفید و ضریب استحصال شکر بود. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که تحت شرایط تنش خشکی از نظر تمامی صفات بین ژنوتیپها اختلاف بسیار معنیداری وجود داشت. براساس نتایج تجزیه رگرسیون گامبهگام صفات عملکرد ریشه، عیارقند، میزان سدیم و میزان پتاسیم بیش از 99 درصد تغییرات عملکرد شکر سفید را در شرایط تنش خشکی توجیه کردند. براساس تجزیه خوشهای نیز ژنوتیپهای مورد بررسی تحت شرایط تنش خشکی در چهار گروه قرار گرفتند که در این میان، گروه اول شامل ژنوتیپهای شماره 25، 20 و 3 که گروه برتر از نظر عملکرد و کیفیت شناخته شد. در نهایت، هیبریدهای شماره 20، 3، 8، 18، 7، 13 و 19 که هم از لحاظ شاخص تحمل به تنش (sti) و هم از لحاظ صفات عملکردی در شرایط تنش برتر بودند، متحملترین هیبریدها به تنش خشکی معرفی شدند.