بررسی میزان کالوسزایی و تحمل ریزنمونههای مختلف ارقام پنبه (gossypium sp.) به تنش شوری در شرایط درون شیشهای
چکیده
دستیابی به روشهای کم هزینه و کوتاه مدت جهت دسترسی به لاین های متحمل به تنش های غیرزنده در برنامههای بهنژادی گیاهی از کاربردهای مهم کشت بافت می باشد. در این تحقیق، ابتدا میزان کالوس زایی ریزنمونههای جنین نارس، محور زیر لپه و ریشه ارقام پنبه ساحل، سپید، نامبر 200، باربادنس و خرداد روی محیط کشت ms حاوی ترکیبات مختلف هورمون های d - 2, 4 و bap مورد بررسی قرار گرفت. براساس نتایج تجزیه واریانس، میزان کالوس زایی تحت تأثیر رقم، نوع ریزنمونه، ترکیب هورمونی محیط کشت و اثر متقابل ریزنمونه× محیط کشت در سطح احتمال یک درصد معنی دار بود . براساس مقایسه میانگین دادهها به روش آزمون حداقل اختلاف معنی دار ، بیشترین میزان کالوسزایی مربوط به ریزنمونه جنین نارس و رقم نامبر 200 بود که روی محیط کشت ms حاوی 5/0 میلی گرم در لیتر d - 2, 4 مشاهده گردید، درحالی که ریزنمونه ریشه رقم سپید کمترین میزان کالوس زایی را نشان داد. با انتقال کالوس های تولید شده به محیط کشتهای حاوی غلظت های مختلف کلرید سدیم و بررسی میزان رشد نسبی کالوسها مشخص گردید که تحمل ریزنمونه ها به کلرید سدیم تحت تأثیر رقم، نوع ریزنمونه، غلظت کلرید سدیم و تمام اثرات متقابل آنها در سطح احتمال یک درصد معنیدار میباشد. بیشترین میزان رشد نسبی کالوسها روی محیط کشتهای شوری، مربوط به ریزنمونه جنین نارس و ارقام خرداد و سپید به ترتیب ب ا 3/77 و 2/76 درصد بود ، درحالی که ریزنمونه ریشه رقم نامبر 200 با 9/17 درصد کمترین میزان تحمل را به کلرید سدیم نشان داد. رشد نسبی کالوس ها در تمام ریزنمونه ها و ارقام، با افزایش غلظت شوری در محیط کشت کاهش پیدا کرد بهطوری که تیمار شاهد (بدون کلرید سدیم) با 6/51 درصد بالاترین میزان رشد نسبی و محیط کشت حاوی 3 میلی گرم در لیتر کلرید سدیم، پایینترین سرعت رشد نسبی کالوس را با 6/20 درصد به خود اختصاص دادند. با انتقال ریزنمونههای متحمل انتخاب شده به محیط کشت های با غلظتهای بالاتر 5/3 و 4 میلی گرم در لیتر کلرید سدیم مشخص گردید که هیچ یک از کالوسها و ریزنمونه ها قادر به زندهمانی و رشد روی این محیط کشت ها نبودند.