نقش زنان حرم سرا در اصلاحات دورۀ ناصری
چکیده
در مقالۀ پیش رو، برای بررسی نقش زنان حرم سرا در اصلاحات دورۀ ناصری، با بهره گیری از رویکرد انتخاب عقلانی به مثابۀ یکی از نظریههای عمومی جامعهشناسی تاریخی، به توصیف استدلال های ارائه شده از سوی زنان حرمسرا، در مخالفت با سه بازه اصلاحی 1264-1267 (اصلاحات میرزا تقی خان امیرکبیر)؛ 1275- 1278 (اصلاحات شخص ناصرالدین شاه)؛ 1287-1290 (اصلاحات میرزا حسین خان سپهسالار) پرداخته ایم. این مقاله، با نقد نگاه حاکم در تحلیل های تاریخی که زنان حرمسرای شاهی را به ابژه هایی جنسی فرو می کاهد که بازیچه ای برای پیشبرد منافع درباریان، دیوانیان و روحانیان مخالف اقدامات اصلاحی بودند و بر اندام زنانۀ خود و اغواگری متوسل می شدند، با تمرکز بر دو تن از زنان حرمسرا یعنی مهدعلیا (مادر ناصرالدین شاه) و انیس الدوله (همسر ناصرالدین شاه)، بر انتخاب عقلانی این کنشگران حاضر در عرصۀ اصلاحات تأکید و استدلالهای آنان برای مخالفت با رویه های اصلاحی را بررسی می کند و نشان میدهد که نوع استدلالهای آنها در مخالفت با اصلاحات، تفاوت چندانی با دیگر گروه های مخالف رویۀ اصلاحی در دورۀ ناصری ندارد