برآورد اثرات ژنتیکی و اثر متقابل ژنوتیپ در محیط برای برخی از صفات کمی در برنج
چکیده
یکی از مهمترین اهداف اصلاحی برنامه های به نژادی اصلاح برای عملکرد دانه می باشد. تعداد 7 رقم برنج (حسنی، دیلمانی، سپیدرود، شاهپسند، صالح، ندا و irfaon-215) و بذور حاصل از تلاقی دای آلل کامل آنها در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار در سال های 1385 و 1386 کشت گردیدند. صفات تعداد روز از نشاکاری تا آغاز خوشه دهی، طول، عرض و مساحت برگ پرچم، ارتفاع گیاه، طول خوشه، طول خروج خوشه از غلاف و وزن شلتوک هر بوته مورد اندازه گیری قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس نشان دهنده وجود تفاوت های ژنتیکی بین ژنوتیپ ها بود. اثرات اصلی شامل ترکیب پذیری عمومی، خصوصی، اثر معکوس و غیرمادری برای تمام صفات معنی دار بود. اثر متقابل ترکیب پذیری عمومی×سال برای صفات عرض برگ پرچم، ارتفاع گیاه، طول خوشه، طول خروج خوشه از غلاف و وزن شلتوک هر بوته و اثر متقابل ترکیب پذیری خصوصی×سال برای صفات تعداد روز از نشاکاری تا آغاز خوشه دهی، عرض و مساحت برگ پرچم، طول خوشه، طول خروج خوشه از غلاف و وزن شلتوک هر بوته معنی دار بودند. برای صفات عرض و مساحت برگ پرچم و طول خوشه سهم اثر غالبیت بیشتر بود، در صورتی که برای صفات تعداد روز از نشاکاری تا آغاز خوشه دهی، طول برگ پرچم، ارتفاع گیاه، طول خروج خوشه از غلاف و وزن شلتوک هر بوته سهم اثر افزایشی بیشتر بود و گزینش برای صفات مذکور می تواند مفید باشد.