ارزیابی کارایی مدل wepp در برآورد رسوب حوزه آبخیز سولاچای- اردبیل
چکیده
آب و خاک حاصلخیز مهمترین منابع طبیعی هر کشور و پایه و اساس حیات بشر به شمار میآیند. فرسایش خاک و تولید رسوب باعث کاهش حاصلخیزی زمینهای زراعی و در نتیجه به مخاطره افتادن حیات انسان میشود، از طرف دیگر افزایش میزان رسوبدهی حوزههای آبخیز نقش مهمی در کاهش عمر مفید سدها و کاهش ظرفیت آبگیری آنها دارد، بنابراین بررسی و مطالعهی فرسایش خاک و برآورد رسوب خروجی حوزههای آبخیز امری ضروری میباشد. انجام مطالعات ارزیابی کمّی تولید رسوب با استفاده از مدلهای مختلف یکی از راهکارهایی است که از طریق آن میتوان این پدیده را تا حدودی کنترل و مقدار آن را به حداقل رساند. هدف از این پژوهش، ارزیابی کارایی مدل wepp در برآورد رسوب خروجی از حوزه آبخیز سولاچای میباشد. روش کار در مدل wepp به این صورت بود که در ابتدا فایل مربوط به هریک از پارامترهای مدل (اقلیم، خاک، توپوگرافی، مدیریت و آبراهه) ایجاد و وارد نرمافزار geowepp شد و در نهایت مقدار رسوب محاسبه گردید. از آنجا که مدل wepp کارایی لازم در برآورد رسوب برای سه مقیاس دامنه، حوزه آبخیز و مسیرهای جریان را دارا میباشد، لذا مقدار رسوب ویژه برآوردشده در هریک از سه حالت فوق، به ترتیب برابر با 213/0، 178/0 و 785/0 و مقدار رسوب مشاهدهای نیز برابر با 241/0 تن در هکتار در سال بهدست آمد. مقایسهی نتایج مدل wepp با رسوب مشاهدهای بیانگر این است که مقادیر برآوردی رسوب در حالتهای دامنه و حوزه آبخیز به مقدار رسوب مشاهدهای نزدیکتر بوده و نسبت به حالت مسیرهای جریان نتایج قابل قبولتری را ارائه دادهاند.