توسعه سامانه پشتیبانی تصمیم در راستای مدیریت مشارکتی و جامع آبخیز چهل چای استان گلستان
چکیده
حوزه آبخیز اکوسیستمی پیچیده و پویا است و بهعنوان واحد برنامهریزی و مدیریت تلقی میشود. باید تمام ابعاد فنی، اجتماعی، اقتصادی، فیزیکی، اکولوژیکی و سازمانی را در فرآیند برنامهریزی و مدیریت حوزه لحاظ نمود. از آنجایی که بین این ابعاد روابط متقابل و پیچیدهای وجود دارد، برای هماهنگسازی آنها رویکرد مدیریت یکپارچه آبخیز ضرورت دارد. معمولا ذینفعان در مدیریت آبخیز با گزینهها و اطلاعات مختلفی روبرو میشوند به نحوی که اغلب تصمیمگیری در این شرایط برای آنها دشوار خواهد بود. همچنین باید به ذینفعان اجازه داده شود به صورت فعالانه در فرآیند تصمیمگیری دخالت کنند و نظرات خود را در کلیه مراحل تصمیمگیری اظهار نمایند. استفاده از سامانه پشتیبانی تصمیم (dss) در مدیریت یکپارچه حوزه آبخیز، تسهیلکننده این فرآیند است. پایگاه دادهایی، مدلهای مختلف و واسط کاربر گرافیکی از معمولیترین اجزای dss هستند. در این تحقیق یک سامانه پشتیبانی تصمیم برای آبخیز چهلچای استان گلستان در محیط نرمافزار icms (سیستم مدلسازی اجزای تعاملی) تهیه شده است. همچنین بهمنظور ایجاد ارتباط بین کاربر غیرفنی و dss یک واسط کاربر گرافیکی تهیه شده است. این سامانه پشتیبانی تصمیم قادر است با افزایش ادراک کاربر از سیستم آبخیز و اجزای آن، همچنین با معرفی گزینههای مدیریتی (تراسبندی، احداث باغ، اگروفارستری، علوفهکاری و درختکاری) در قالب سناریوهای مختلف و نیز با پیشبینی و نمایش اثرات مختلف اجرای احتمالی آنها با کمک شاخصهای ارزیابی اثرات (پذیرش اجتماعی، سود ناخالص، هزینههای متغیر، فرسایش خاک، حجم رواناب، میانگین وزنی اندازه لکههای پوشش گیاهی و شاخص وزنی سطح پوشش گیاهی) به مدیریت مشارکتی و یکپارچه حوزه آبخیز کمک کند و موجب تسهیل فرآیند تصمیمگیری شود. بدین ترتیب این سامانه با در نظر گرفتن ابعاد مختلف اقتصادی- اجتماعی و بیوفیزیکی میتواند نیل به مدیریت یکپارچه و مشارکتی آبخیز را تسهیل نماید.