بررسی تطبیقی صفات الهی در نهج البلاغه و تحمیدیه های ادب فارسی
چکیده
در کنار وجوه گوناگون مضمونی و اسلوبی نهجالبلاغه، تحمیدیههای آن از آثار ارزشمند و تأثیرگذار ادبیات دینی و تعلیمی به شمار میآید. امام علی(ع) در این آغازیهها مفاهیم فکری برجستهای را بیان نموده است که همواره مطمح نظر ادیبان، خطیبان و اندیشمندان بوده است. چنین رویکردی، مورد اهتمام شاعران کهن ادب فارسی، به ویژه شاعران معنویگرا، نیز قرار گرفته و اینان نیز جلوههای معروف و ماندگاری را برای این ادبیات به ارمغان آوردهاند. ازاین رو، این پژوهش با رویکرد توصیفی- تحلیلی و با گزینش 15 مضمون برجسته ی این تحمیدیهها در نهجالبلاغه و شعر کهن فارسی-که به گواه یافتههای این جستار شباهت زیادی میان آنها وجود دارد- به بررسی و تحلیل تطبیقی آنها پرداخته است. افزون بر این، یافته های این جستار، بیانگر این است که در میان صفات گوناگون الهی، مفهوم توحید و سپس برشمردن دیگر اسماء و صفات پروردگار، شاخص ترین مضمون مشترک در تحمیدیه های نهج البلاغه و شعر فارسی است. دیگر مضمون ها نیز در یک چرخۀ معنایی، بر گرداگرد این محور اساسی (توحید) در حرکت و پیوند هستند.