مکان یابی qtlهای کنترلکنندۀ تحمل به تنش های خشکی و شوری در مرحلۀ جوانه زنی برنج
چکیده
خشکی و شوری، دو تنش غیرزیستی مهم در تولید برنج در سراسر جهان محسوب میشوند. تحمل به شوری و خشکی و قویتر بودن اجزای جوانه در برنج، از مهمترین صفات در استقرار بهتر گیاهچه در خاکهای شور و خشک است. این پژوهش در سال های 1390-1388 در دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه گنبد کاووس و آزمایشگاه بیوتکنولوژی دانشکدۀ علوم کشاورزی دانشگاه گیلان، به منظور شناسایی نشانگرهای پیوسته با ژنهای تحمل به شوری و خشکی، از جمعیت f2:4 حاصل از تلاقی رقم بومی غریب (متحمل به شوری و خشکی) و رقم اصلاح شدۀ سپیدرود (حساس به شوری و خشکی) انجام گرفت. نقشۀ پیوستگی حاصل از 105 نشانگرaflp و 131 نشانگر ریزماهواره، 7/2475 سانتی مورگان از ژنوم برنج را با فاصلۀ متوسط 48/10 سانتیمورگان بین دو نشانگر مجاور پوشش داد. تجزیۀ qtl با استفاده از روش مکان یابی فاصلهای مرکب، در مجموع برای شاخص تنش جوانهزنی، شاخص قدرت بذر، صفات سرعت جوانهزنی، درصد جوانهزنی، طول ریشهچه، طول ساقهچه، طول کلئوریز، وزن خشک ساقهچه، وزن تر کلئوپتیل و وزن خشک گیاهچه تحت شرایط تنش خشکی حاصل از مانیتول (8- بار) و تنش شوری (8 دسیزیمنس) تعداد ده qtl مشترک را شناسایی کرد. از بین qtlهای شناسایی شده، هفت qtl مرتبط با خشکی و هفت qtl مرتبط با شوری، بیش از 15 درصد تغییرات فنوتیپی مربوط به صفات را توجیه کردند. به نظر میرسد که بتوان این qtlها را در زمرۀ qtlهای مهم کنترل کنندۀ صفات تحمل به خشکی و شوری محسوب نمود و در صورت تأیید از آنها در برنامۀ گزینش به کمک نشانگر استفاده کرد.