بررسی پایداری عملکرد غلۀ جدید تریتی پایرم اولیه در مقایسه با تریتیکاله و گندم نان با روش امی
چکیده
در این بررسی پایداری عملکرد دانۀ هفده ژن نمون (ژنوتیپ) شامل هشت رگۀ (لاین) غلۀ جدید تریتیپایرم، پنج رگۀ امیدبخش تریتیکاله و چهار رقم گندم نان در طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در هفت محیط طی سالهای زراعی 80-1381، 81-1382، 84-1385 و 88-1389 با روش امی بررسی شد. نتایج تجزیۀ اثرگذاری های افزایشی جمع پذیر و اثرگذاری های متقابل ضربپذیر نشان داد که اثرگذاری های اصلی محیط و اثر متقابل ژن نمون در محیط بسیار معنیدار بود بهطوریکه 49/89 درصد از مجموع مربعات آن توسط سه مؤلفۀ اصلی اول اثر متقابل (ipci) تبیین شد. نتایج بایپلات اجزای ژن نمونی و محیطی اولین، دومین و سومین مؤلفۀ اصلی اثر متقابل و میانگینهای عملکرد ژن نمونها و محیطها، آمارههای پایداری sipc3 و ev3 درمدل ammi3 و تجزیۀالگوی واکنش ژن نمونی نشان داد که ارقام زراعی گندم نان واکنش ناپایداری تا پایداری ضعیف و دو رگۀ تریتیکاله 4115 و 4108 و رقم گندم کویر دارای سازگاری خصوصی با محیط ششم (کرمان) بودند ولی رگههای غلۀ جدید تریتیپایرم پایدارترین واکنش را در محیطهای مختلف داشتند و رگۀ ترکیبی اولیه {(ka/b)(cr/b)-6} سازگاری خصوصی به منطقۀ نیریز نشان داد. رگۀ ترکیبی اولیۀ تریتیپایرم (ka/b)(cr/b)-5 با عملکرد بیش از میانگین و سازگاری عمومی مطلوب بهترین ژن نمون شناخته شد که میتواند بهعنوان رگۀ مرتعی تولید علوفه و دانه مورد استفاده قرار گیرد.