بررسی اثر عصارۀ آبی خیاردریایی (holothuria arenicola semper, ۱۸۶۸) خلیج فارس در پیشگیری از آسیب میدان الکترومغناطیسی بر غدد جنسی نر در موش نژاد balb/c

نازنین واسعی، nazanin vasei department of biology, faculty of sciences, mashhad branch, islamic azad university, mashhad, iranگروه زیست شناسی، دانشکدۀ علوم، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، مشهد جواد بهارآرا، javad baharara research center for animal development applied biology and biology department, mashhad branch, islamic azad university, mashhad, iranگروه زیست شناسی و مرکزتحقیقات بیولوژی کاربردی تکوین جانوری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، مشهد سعیده ظفربالانژاد، saeedeh zafar balanezhad department of biology, faculty of sciences, mashhad branch, islamic azad university, mashhad, iranگروه زیست شناسی، دانشکدۀ علوم، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، مشهد الهه امینی، elahe amini department of animal sciences, faculty of biological sciences, kharazmi university, tehran, iranگروه علوم جانوری، دانشکدۀ علوم زیستی، دانشگاه خوارزمی، تهران

چکیده

میدان­ الکترومغناطیسی فاکتور استرس ­زایی است که موجب تغییر عملکرد دستگاه­های بدن می­شود. هدف پژوهش حاضر بررسی اثر حفاظتی عصارۀ آبی خیار­دریایی گونۀ خلیج­ فارس در آسیب­های ناشی از میدان­ های الکترومغناطیسی با فرکانس کم بر غدد جنسی موش نر نژاد balb/c است. موش­ ها به گروه ­های شاهد، شاهد آزمایشگاهی و تجربی 1 و 2 و 3 و 4 و 5 تقسیم ­بندی شدند. گروه­های تجربی به­ مدت 10 روز، روزانه 4 ساعت در­معرض میدان قرار گرفتند. همچنین نمونه­ های گروه­های تجربی 5-2، 6 ساعت قبل از تیمار با میدان الکترومغناطیسی عصارۀ خیار­دریایی دریافت کردند. نمونه ها پس از طی دورۀ تیماری تثبیت و و جهت مطالعات بافت شناسی آماده و با روش h&e; رنگ آمیزی شدند. . سپس قطر و تعداد لوله­های منی­ساز، قطر بیضه، وزن بیضه و اپیدیدیم، ضخامت تونیکا­آلبوژینه، تعداد سلول­های اسپرماتوژنیک شامل اسپرماتوگونی­ ها، اسپرماتوسیت­ ها، اسپرماتید­ها، سلول­ های سرتولی­ و سلول­ های لایدیگ اندازه­ گیری شد. نتایج نشان داد که تیمار با میدان بر وزن اپیدیدیم، قطر لوله­های منی­ساز و ضخامت تونیکاآلبوژینه اثر معنی­ دار ندارد اما باعث کاهش معنی­دار در وزن و قطر بیضه، تعداد لوله­های منی­ساز و سلول­های اسپرماتوژنیک در گروه تجربی 1 نسبت به شاهد می­ شود. همچنین نمونه­ های گروه­ های تجربی که قبل­ از تیمار با میدان الکترومغناطیسی عصارۀ خیاردریایی دریافت کرده بودند افزایش معنی­دار نسبت به گروه تجربی 1 نشان دادند. یافته­ها نشان می­ دهد که میدان الکترومغناطیسی بر پارامتر­های بافت بیضه اثر تخریبی دارد، اما عصارۀ خیاردریایی دارای اثر پیشگیری کننده بر آسیب­های القایی توسط میدان الکترومغناطیسی بر غدد جنسی نر می ­باشد.