بررسی روابط برخی صفات کمّی و کاربرد آنها در توصیف توده های ایرانی شاهدانه ( cannabis sativa l.)
چکیده
این پژوهش به منظور بررسی روابط بین صفات کمّی و کاربرد آنها در توصیف توده های شاهدانه انجام شد. نتایج تجزیة واریانس نشان داد که از نظر همة صفات مورد بررسی به جز صفت شمار گل آذین جانبی، تفاوت معنیداری در بین تودهها وجود داشت. کمترین ارتفاع نهایی در تودههای سرو و سقز (به ترتیب 20/81 و 80/78 سانتی متر) و بیشترین میزان آن در دشت مغان، رامهرمز، دزفول 2 و بشرویه (به ترتیب 203، 40/222، 40/198 و 30/195سانتی متر) مشاهده شد. همچنین کوتاه ترین زمان گلدهی در تودههای اردبیل، سرو، کرمانشاه، سقز و سعادت شهر (به ترتیب 91، 89، 40/88، 10/84 و 20/88 روز) و بیشترین آن مربوط به تودة قزوین 1، رامهرمز و شیراز (به ترتیب 80/108، 50/111 و 30/114 روز) بود. روابط بین صفات مورد بررسی نشان داد که همبستگی مثبت و معنیداری در بین برخی صفات مانند ارتفاع نخستین گرة متناوب که نشانة ورود به مرحلة زایشی است با قطر ساقه (70/0r= )، شمار گره (76/0r= ) و میانگین طول میانگره (71/0r= ) وجود داشت. کمترین ضریب تغییرپذیری ها در صفت شمار روز تا تشکیل بذر( 27/2درصد ) و بیشترین میزان آن در طول گل آذین اصلی( 31/29درصد) مشاهده شد. در تجزیه به عامل ها بر پایة صفات بررسی شده، سه عامل اول 67/80 درصد تغییرپذیری های کل را توجیه کردند. بر این پایه صفات مربوط به رشد رویشی در عامل اول و صفات مربوط به پدیدشناسی (فنولوژی) گیاه به همراه ارتفاع نهایی در عامل دوم و سوم قرار گرفتند.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- لیلا ریاحی — دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه علوم باغبانی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج
- مجید شکرپور — استادیار، گروه علوم باغبانی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج
- سید علیرضا سلامی — استادیار، گروه علوم باغبانی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج
- عزیزاله خندان — استادیار، گروه علوم باغبانی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج