تأثیر ویژگی های اجتماعی بهره برداران بر مشارکت آن ها در تعاونی های آبخیزداری (مطالعه موردی: تعاونی آبخیزداری حوزه آبخیز سقزچی چای استان اردبیل)

اردوان قربانی، دانشیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده فناوری کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران امیرحسین کاویانپور، دانشجوی دکتری علوم مرتع، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران روح الله دبیری، - دانش آموخته کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

چکیده

جهت جلب مشارکت ساکنان یک حوزه آبخیز برای شرکت در برنامه­های آبخیزداری، عوامل تأثیر­گذار باید مورد توجه قرار گیرد. در این تحقیق ویژگیهای فردی- حرفه­ای و آموزشی- ترویجیروستائیان عضو تعاونی­ آبخیزداری حوزه آبخیز سقزچی­چای (استان اردبیل) و تأثیر این عوامل بر مشارکت آن­ها در تعاونی­های آبخیزداری بررسی شده است. این تحقیق به روش پیمایشی انجام و پرسشنامه­ای جهت گردآوری داده­ها تهیه شد. جامعه آماری شامل بهره­برداران عضو تعاونی آبخیزداری روستاهای سوها، سقزچی، حور، تفیه و رز به تعداد 115 نفر بوده­اند که در داخل حوزه آبخیز سقزچی­چای ساکن هستند. برای تجزیه و تحلیل داده­ها از نرم­افزار spss استفاده شد. نتایج بدست آمده از توصیف ویژگی­های فردی و حرفه­ای بهره­برداران حوزه آبخیز سقزچی­چای عضو تعاونی­های آبخیزداری شامل: سن، شغل اصلی، میزان تحصیلات، نوع حرفه در روستا، میزان مهارت و ... نشان داد، اولاً تنها افراد سالخورده و با سواد کم، کشاورز و دامدار و با مهارت متوسط هستند که بیشترین تمایل را برای مشارکت در تعاونی آبخیزداری نشان داده­اند. جوانان تحصیل کرده باور مناسبی نسبت به موفقیّت تعاونی­های آبخیزداری ندارند و بیشتر تمایل به مهاجرت و کمتر دلبستگی به ماندن در روستا و انجام فعالیت­های مختلف در قالب تعاونی­ها را از خود نشان داده­اند. دیدگاه بهره­برداران نسبت به مشارکت در کلاس­های آموزشی برای افزایش مشارکت قابل توجه بوده و درخواست برگزاری کلاس­های آموزشی دارند. همچنین با توجه به معنی­داری ضریب مقایسه من- ویتنی در سطح 01/0=α، اعضاء آشنا با مفهوم قرق و آشنا با شرکت­های تعاونی روستایی، بیشترین مشارکت را در تعاونی آبخیزداری داشته ­اند.