راهکارهای ارتقاء وضعیت ترویج علم در ایران؛ با بررسی دیدگاه صاحب نظران و متولیان
چکیده
هدف: در سازوکار ملی ترویج علم، علاوه بر موضوع سیاست گذاری و فرایند مهم پیاده سازی آن، عوامل متعدد و تأثیرگذار دیگری نیز مدنظر قرار بگیرند زیرا بر موفقیت و یا عدم موفقیت سازوکار طراحی شده نقش عمده ای دارند. شناسایی عوامل بازدارنده و همچنین راهکارهای حل مسئله و ارتقاء وضعیت ترویج علم در کشور، از جمله مسائل مهمی است که باید به آن ها توجه ویژه داشت. روش شناسی: جامعه پژوهش، 60 نفر از صاحب نظران حقیقی و حقوقیِ (شاغل در سازمان هایی متولی ترویج علم) فعال و باتجربه در زمینه ترویج علم در کشور هستند که بر اساس معیارهایی همچون سابقه فعالیت، تخصص، تجربه کاری و ... انتخاب شده اند. دادههای پژوهش با استفاده از روش پیمایشی گردآوری شده است. ابزار گردآوری دادهها، پرسشنامه و روش نمونهگیری هدفمند و گلولهبرفی بوده است. یافته ها: تحلیل یافتهها نشان داد که «اصلاح نظام آموزشی (مدارس و دانشگاهها) به گونهای که ترویج علم بخش مهمی از فعالیت های مهم آن ها قلمداد شود» با کسب امتیاز نهایی 59 بالاترین امتیاز را از آن خود کرده است و به عنوان اولویت اول متولیان و اولویت دوم صاحبنظران، به عنوان راهکار مهمی در توسعه ترویج علم در کشور معرفی و شناخته شده است. نتیجه گیری: «ارتقاء آگاهی مسئولان دولتی و نهادهای خصوصی نسبت به اهمیت ترویج علم» و «توجه به ترویج علم از سنین پایینتر» با کسب امتیاز نهایی 56 و 54، دو راهکار مهمی هستند که توسط صاحبنظران و متولیان معرفی شدهاند.«حمایت مالی دولت از مراکز تازه تاسیس، خصوصی، مراکز پرورش خلاقیت، کارآفرینی و . . . که در راستای ترویج ایدهها و خلاقیت های خود با امکانات محدود تلاش میکنند»، با میانگین 5.93، «پرداخت وجوهی به عنوان کمک هزینه در قالب برنامههای تشویقی به سازمان های فعال (جهت جبران برخی محدودیت های مالی و تشویق سایر نهادها به فعالیت بیشتر)» با میانگین 5.78 و «تعریف و تعیین سیاست ویژه اعطای بودجه مورد نظر، حقوق و مزایا، اعطای وامهای بلاعوض، کم بهره و . . . برای سازمانها و نهادهای متولی (دولتی و خصوصی) توسط دولت» با میانگین 5.55، سه راهکار مهمی هستند که توسط متولیان، به منظور رفع مشکلات مالی نهادهای متولی معرفی شده است.