تغییر فاکتورهای فیزیکی و فیتوشیمیایی گل همیشه بهار (calendula offıcinalis l.) تحت تأثیر روش های مختلف خشک کردن و منبع تغذیۀ گیاه
چکیده
بهمنظور بررسی تأثیر برخی عوامل پس از برداشت بر خصوصیات کیفی گیاه دارویی همیشه بهار (calendula officinalis l.)، اثر منبع تغذیۀ گیاه شامل کود گاوی کاملاً پوسیده (25 تن در هکتار)، کمپوست زبالۀ شهری (20 تن در هکتار)، کمپوست قارچ مصرفشده (15 تن در هکتار)، ورمی کمپوست (15 تن در هکتار) و شاهد و روشهای مختلف خشک کردن شامل آون (60، 70 و 80 درجۀ سانتی گراد)، مایکروویو (300، 600 و 900 وات) و روش طبیعی (خشک کردن در دمای اتاق) در یک آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار، در دانشگاه تهران و دانشگاه شهید بهشتی در سالهای 1389و 1390 بررسی شد. عوامل فیزیکی و فیتوشیمیایی شامل سینتیک خشک شدن و میزان فعالیت آنتی اکسیدانی، فلاونوئید کل، ترکیبات فنولی و کاروتنوئید کل ارزیابی شدند. نتایج حاصل بیانگر نبود تأثیر معنادار نهادههای آلی به منزلۀ منبع تغذیه بر خصوصیات کیفی همیشه بهار جز فلاونوئید کل بود در حالی که این خصوصیات به طور معنادار تحت تأثیر روش های خشک کردن قرار گرفتند. کاربرد مایکروویو در توانهای 300، 600 و 900 وات به ترتیب بیشترین میزان فلاونوئید، ترکیبات فنولی و کاروتنوئید کل را به دنبال داشت درحالی که دماهای مختلف آون از کمترین میزان این صفات برخوردار بود. همچنین اثر متقابل خشک کردن و منبع تغذیه بر فعالیت آنتی اکسیدانی همیشه بهار معنادار بود و بیشترین و کمترین میزان این صفت، به ترتیب، از اثر متقابل ورمی کمپوست و مایکروویو 900 وات و ورمی کمپوست و آون 60 درجۀ سانتی گراد به دست آمد. بررسی روند منحنیهای خشک شدن نشان داد که با افزایش توان مایکروویو و دمای آون، شیب منحنی کاهش رطوبت افزایش و زمان خشک شدن گلها کاهش مییابد. در مجموع گزینش صحیح روش خشک کردن به عوامل متعددی بستگی دارد و در این میان استفاده از روشی بر مبنای مصرف بهینۀ انرژی و صرفه جویی در هزینه نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- لیلا تبریزی — استادیار، دانشجوی سابق کارشناسی ارشد و استاد پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج
- فرناز دژابون — استادیار، دانشجوی سابق کارشناسی ارشد و استاد پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج
- یونس مستوفی — استادیار، دانشجوی سابق کارشناسی ارشد و استاد پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج
- مهدی مریدی فریمانی — استادیار پژوهشکدۀ گیاهان و مواد اولیۀ دارویی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران