شکل گیری و گسترش پدیده حاشیه نشینی نوین در کلانشهر تهران از انقلاب اسلامی تاکنون (مطالعه موردی: محله حصارک تهران، ۱۳۹۲ هجری شمسی)

چکیده

مطالعه­ حاضر به نقد و بررسی شکل­گیری و گسترش پدیده­ حاشیه­نشینی نوین در کلانشهر تهران از انقلاب اسلامی تاکنون و هم­چنین به علل و عواملی که از بطن روابط و مناسبت­های اجتماعی جامعه­ی ایران برخاسته و با گذشت زمان، شکل ساختاری به خود گرفته است، می­پردازد. بررسی اسناد و مدارک معتبر و انجام مشاهده­هایی در قالب روش­های اسنادی، میدانی و پیمایشی و تکنیک­های جمع­آوری داده­ها، فیش­برداری، پرسشنامه و مصاحبه، موارد آمده را به عنوان علل و عوامل حاشیه­نشینی نوین در محله حصارک، واقع در منطقه­ 5 تهران، قلمداد می­کنند: 1. بیکاری؛ 2. نداشتن درآمد کافی؛ 3. فقدان امکانات رفاهی، آموزشی و فرهنگی؛ 4. ارزانی زمین؛ 5. ارزانی اجاره­ منزل. یافته­های تحقیق حاکی از آن است که درمحله­ حصارک، دافعه­های اقتصادی، فرهنگی و نیز جاذبه­های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در شکل­گیری و گسترش این پدیده نقش چشمگیری دارند؛ اما دافعه­ اجتماعی، نقش کمرنگ­تری در به ­وجود آمدن پدیده­ مذکور دارد؛ پس باتوجه به راهکارهای ارائه شده می­توان تاحدودی مشکل­های حاشیه­نشینان حصارک را مرتفع سازیم: 1. افزایش سطح سواد ساکنان؛ 2. افزایش توان مالی ساکنان به همراه اشتغال­زایی، 3. توجه بیشتر به طرح­های محله­ای و ناحیه­ای؛ 4. افزایش میزان مشارکت در نهادهای اجتماعی محله؛ 5. ایجاد فضاهای فرهنگی، ورزشی، تفریحی و بهداشتی.