مقایسه ترکیبهای شیمیایی اسانس ریشه و اندام هوایی گیاه chaerophyllum macropodum l.
چکیده
گیاهان تیره چتریان با داشتن حدود سیصد جنس و سه هزار گونه گیاهی در سطح وسیعی از جهان پراکنده اند. جنس chaerophyllum متعلق به این تیره در ایران دارای هشت گونه بوده و دو گونه chaerophyllum khorassanicum(جعفری فرنگی خراسانی) و nivale chaerophyllum (جعفری فرنگی البرزی)، بومی ایران می باشند. در این تحقیق، ریشه و اندامهای هوایی گیاه جعفری فرنگی کوهستانی از تیره چتریان (umbelliferae) با نام علمی chaerophyllum macropodum boiss.، به طور جداگانه از مناطق اطراف خلخال نزدیک لنبر، جمع آوری و پس از خشک نمودن آنها در سایه به مدت ده روز، به روش تقطیر با آب در دستگاه کلونجر اسانس گیری شد. اسانس حاصل با استفاده از دستگاه های gc و gc/ms تجزیه و شناسایی گردید. بازده اسانسها (v/w) برای نمونه ها به ترتیب 17/0% برای ریشه و 20/0% برای اندامهای هوایی نسبت به وزن خشک نمونه ها، بدست آمد. تعداد10 و 18 ترکیب که به ترتیب 3/96% و 2/99% کل ترکیبهای اسانس ریشه و اندامهای هوایی را نشان می دهند، شناسایی شدند. در میان ترکیبهای اسانسی ریشه، میریس تیسین (1/39%)، ترپینولن (0/23%)، ترانس-بتا-اوسیمن (22%) و گاما-ترپینن (4/5%) و در میان ترکیبهای اسانسی اندامهای هوایی، ایی-بتا-اوسیمن (9/24%)، میریس تیسین (7/15%)، ترپینولن (2/14%)، فنچیل استات (9/13%)، ترانس-بتا-اوسیمن (3/6%) وسابینن (1/6%) ترکیبهای عمده بودند. مقایسه ترکیبهای شیمیایی موجود در اسانس دو بخش ریشه و اندامهای هوایی گیاه نشان می دهد که ترکیب میریس تیسین در اسانس ریشه بیش از دو برابر آن در اندامهای هوایی است.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- علی شفقت — استادیار، گروه شیمی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خلخال
- هاشم اخلاقی — استادیار، گروه شیمی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد سبزوار
- علیرضا متولی زاده کاخکی — استادیار، گروه شیمی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نیشابور
- کامبیز لاریجانی — استادیار، گروه شیمی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران
- عبدالحسین روستائیان — استاد، گروه شیمی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران