مکان یابی دقیق ژن مقاومت به زنگ زرد yr۱۵ در گندم دوروم

بابک عبدالهی مندولکانی، b. abdollahi mandoulakani college of agriculture, university of tehran, karaj, iranدانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج محمدرضا بی همتا، m. r. bihamta college of agriculture, university of tehran, karaj, iranدانشکده کشاورزی دانشگاه تهران، کرج عباس علی زالی، a. zali college of agriculture, university of tehran, karaj, iranدانشکده کشاورزی دانشگاه تهران، کرج بهمن یزدی صمدی، b. yazdi samadi college of agriculture, university of tehran, karaj, iranدانشکده کشاورزی دانشگاه تهران، کرج محمدرضا تقوی، m.r. naghavi college of agriculture, university of tehran, karaj, iranدانشکده کشاورزی دانشگاه تهران، کرج آلان شولمن، a. schulman institute of biotechnology, university of helsinki, finlandموسسه بیوتکنولوژی دانشگاه هلسینکی، فنلاند

چکیده

زنگ زرد از مهم ترین بیماری های قارچی گندم است که در تمامی قاره ها و بیش از 60 کشور جهان گزارش شده است. گندم وحشی امر triticum dicoccoides به عنوان جد تتراپلوئید گندم زراعی از منابع با ارزش برای ژن های مقاومت به زنگ زرد برای اصلاح گندم محسوب می شود. نمونه جی (g25) 25 از این گونه دارای ژن yr15 است که به 31 نژاد زنگ زرد مقاومت نشان می دهد. این ژن روی کروموزوم 1bs مکان یابی شده است. به عنوان اولین قدم جهت همسانه سازی این ژن بر اساس نقشه، مکان یابی دقیق آن با استفاده از یک جمعیت f2 شامل 825 فرد انجام شد. با توجه به حضور رتروترنسپوزون ها در نواحی یوکروماتین و اطراف ژن ها، عمدتا از نشانگرهای مبتنی بر رتروترنسپوزون ها استفاده شد. سه نشانگر ssr، سه نشانگر irap و هفت نشانگر remap با فاصله کمتر از 2 سانتی مورگان با ژن شناسایی و نقشه ژنتیکی اطراف ژن اشباع شد. برخی نشانگرها در سمت سانترومتری ژن تفرق همزمان داشتند. یکی از نشانگرهای irap و دو نشانگر remap به نشانگرهای اختصاصی و همبارز تبدیل شدند که نشانگر اختصاصی و همبارز sc792 با ژن تفرق همزمان داشت. نشانگرهای اختصاصی و همبارز sc1600 و sc1028 ژن را در فاصله یک سانتی مورگان احاطه می کردند. این نشانگرها می توانند برای گزینش به کمک نشانگر و همسانه سازی بر اساس نقشه این ژن استفاده شوند. نتایج این تحقیق نشان داد که نشانگرهای رتروترنسپوزونی برای مکان یابی دقیق ژن های کنترل کننده صفات مهم زراعی می توانند بسیار مفید باشند.