بررسی عملکرد و ترکیب اسیدهای چرب دانه ارقام گلرنگ (carthamus tinctorius l.) در منطقه شیروان
چکیده
این تحقیق به منظور بررسی اثر تاریخ کاشت پاییزه و بهاره بر روی عملکرد دانه، میزان روغن و ترکیب اسیدهای چرب ارقام گلرنگ (carthamus tinctorius l.) در منطقه شیروان انجام شد. تحقیق در قالب طرح بلوک کامل تصادفی و به صورت کرت های خرد شده با سه تکرار در مزرعه پژوهشی دانشکده کشاورزی شیروان (دانشگاه فردوسی مشهد) در سال 1390-1389 به اجرا در آمد. کرت های اصلی به دو تاریخ کاشت پاییزه و بهاره و کرت های فرعی به پنج رقم گلرنگ شامل سینا، cw-4445، sahuripa-88، توده محلی قوچان و توده محلی اصفهان اختصاص یافت. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که تاریخ کاشت، عملکرد دانه، میزان روغن و ترکیب اسیدهای چرب را تحت تأثیر قرار می دهد. عملکرد دانه و میزان روغن در کشت پاییزه (به ترتیب kg/ha2230% و 5/29%) بیشتر از کشت بهاره (به ترتیب kg/ha1520% و 5/27%) بود. براساس نتایج این تحقیق رقم سینا در کشت پاییزه (kg/ha2989) و رقم cw-4440 در کشت بهاره (kg/ha1789) بیشترین عملکرد دانه را داشتند. به لحاظ میزان روغن هم در کشت پاییزه و هم کشت بهاره رقم sahuripa-88 بالاترین درصد روغن (به ترتیب 32% و 7/29%) را داشت. میزان اسیدهای چرب پالمتیک، استئاریک و اولئیک در کشت پاییزه نسبت به بهاره افزایش معنی داری یافت. باوجوداین میزان اسیدهای چرب لینولئیک و لینولنیک در کشت پاییزه کاهش معنی داری را نشان داد و نیز دارای پایداری روغن بالایی بود. براساس نتایج این تحقیق بین ژنوتیپ ها تفاوت معنی داری در عملکرد دانه، میزان روغن، ترکیب اسیدهای چرب و پایداری روغن وجود داشت. نتایج حاصل از این تحقیق گویای اینست که تاریخ کاشت و رقم از مهمترین عوامل مؤثر بر عملکرد دانه، میزان و کیفیت روغن در دانه گلرنگ محسوب می شوند. ارقام سینا، cw-4445 و توده محلی قوچان دارای قابلیت مناسبی برای توسعه کشت گلرنگ و افزایش سطح زیر کشت در منطقه هستند.
نویسندگان و وابستگی سازمانی
- محمود قربانزاده نقاب — ، استادیار، دانشکده کشاورزی شیروان، دانشگاه فردوسی مشهد
- قربانعلی رسام — استادیار، دانشکده کشاورزی شیروان، دانشگاه فردوسی مشهد
- علیرضا دادخواه — استادیار، دانشکده کشاورزی شیروان، دانشگاه فردوسی مشهد