توصیف و تحلیل فرایندهای واجی گویش دزفولی بر پایۀ چارچوب نظریۀ بهینگی
چکیده
هدف از نگارش این مقاله، توصیف و تحلیل چند فرایند واجی پربسامد در گویش دزفولی و مقایسۀ آن ها با فارسی معیار در چارچوب نظریۀ بهینگی است که در واج شناسی نظریه ای نوبنیان و یکی از رویکردهای محدودیت- بنیاد است. تحقیق حاضر به شیوۀ توصیفی- تحلیلی انجام گرفته و در گردآوری نمونه ها و داده ها از روش میدانی استفاده شدهاست. بدین منظور، پانزده ساعت از مکالمۀ عادی گویشورانِ شرکت کننده با میانگین سنی سی تا پنجاه وپنج سال، ضبط و سپس داده ها آوانویسی و دسته بندی شده است. از فعال ترین فرایندهای موجود در این گویش، فرایند هماهنگی واکه ای، ناهمگونی و حذف، مورد مطالعه قرارگرفته است. در چارچوب اصول واج شناسی بهینگی، در قالب تعارض ها، محدودیت های نشان داری، به کشف روابط موجود بین آن ها پرداخته و به ترتیب در بهینهشدن و تعیین سلسله مراتب محدودیت های موجود در این گویش مشخص شده است. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که، حداکثر محدودیت های نشان داری به صورت بهینه در گویش دزفولی دیده می شود و در مقایسه با فارسی معیار، محدودیت های پایایی در سلسه مراتب محدودیت ها بر بقیۀ نمونه ها تسلط دارند. در این گویش فرایندهای حذف و همگونی دارای بیشترین بسامد است.