مقاله

مفهوم شناسی «توکل» و نتایج آن از منظر نهج البلاغه

سیدصدرالدین موسوی جشنی، مسعود درودی

چکیده

توکل از مفاهیم اخلاقی و عرفانی فرهنگ اسلامی است. علمای اخلاق با تأسی به قرآن، مسلمانان را به تحقق عینی این مفهوم در زندگی فردی و اجتماعی خود توصیه کرده اند و عارفان از آن، به عنوان یکی از مقامات عرفانی یاد کرده و پشت سرگذاشتن آن را برای هر سالکی ضروری دانسته اند. منابع اخلاقی و عرفانی ما، مشحون از ضرورت رویکرد به توکل است. توکل در نهج البلاغه، هم در معنای اخلاقی و هم در معنای عرفانی به کار رفته است. علی (ع) در نهج البلاغه، از جهات مختلف بر اهمیت توکل تأکید کرده و آن را پایۀ ایمان، عامل متانت اخلاقی، راهی برای دستیابی به فقر عرفانی و عامل تفکر دانسته اند. توکل در این کتاب هرگز جانشین کوشش آدمی معرفی نشده است، بلکه توکل در جایی کاربرد دارد که دست آدمی از اقدام آن کوتاه است. تلاش نگارنده در این مقاله، بررسی مفهوم توکل در اندیشۀ شیعه براساس کتاب مهم نهج البلاغه (مهم ترین کتاب مذهب شیعه) است.

اسناد مشابه

  • آسیب ‏شناسی و درمان فشارهای روانی از منظر نهج البلاغه

    مقالهعلوم تربیتی از دیدگاه اسلامنرگس باباخانی، استادیار گروه روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن

    نهج البلاغه مصداق عینی از منابع اسلامی و علمی و قابل استناد برای مراجعه متخصصان روان‏شناسی است. مقاله حاضر با روش پژوهش کیفی توصیفی ـ تحلیلی، رویکرد نهج البلاغه به موضوع تنش‏های روانی و درمان آن‏ها را از دو جنبه بررسی می کند. از یک منظر نگاه خاص امام علی(ع) به علل اصلی فشارهای رو

  • آسیب شناسی کرامت انسان از منظر نهج البلاغه (عوامل و زمینه سازهای معرفتی)

    مقاله۲۰۱۵انسان پژوهی دینیصمد بهروز، عبدالله نصری

    این تحقیق به بیان ارتباط بین باورها و شناخت‌های نادرست انسان از انسان و جهان هستی و کرامت انسانی، و اثرگذاری این باورها و شناخت‌های نادرست بر آسیب‌پذیری کرامت انسانی از منظر نهج ‌البلاغه پرداخته ‌است. جهل و ناآگاهی انسان از جایگاه خود در نظام آفرینش و پیامدهای سوء آن از قبیل گرای

  • آسیب شناسی کرامت انسان از منظر نهج البلاغه (عوامل و زمینه سازهای معرفتی)

    مقاله۲۰۱۵انسان پژوهی دینیصمد بهروز، عبدالله نصری

    این تحقیق به بیان ارتباط بین باورها و شناخت­های نادرست انسان از انسان و جهان هستی و کرامت انسانی، و اثرگذاری این باورها و شناخت­های نادرست بر آسیب­پذیری کرامت انسانی از منظر نهج ­البلاغه پرداخته ­است. جهل و ناآگاهی انسان از جایگاه خود در نظام آفرینش و پیامدهای سوء آن از قبیل گرای

  • اصول اخلاقی تربیت متعاطیان حکمرانی اسلامی از منظر نهج البلاغه

    مقاله۲۰۲۲دولت پژوهي ايران معاصرامیرحسین گازر، محمدحسین علیپور

    اخلاق یکی از محوری‌ترین ارکان جامعه به‌حساب می‌آید؛ انبیاء الهی مبعوث شدند تا اخلاق را در عالم فراگیر نمایند چنانکه پیامبر گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله) هدف مبعوث شدنشان را تکمیل کردن مکارم اخلاق بیان می‌کنند؛ بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران امام خمینی(رحمه الله علیه) نیز در آثا

  • شناخت شناسی علم علوی در نهج البلاغه

    مقالهپژوهشنامه نهج البلاغهمحمد آهی، استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بوعلی سینا

    مطالعات شناخت شناسی به عنوان علم مستقل چندان قدمتی ندارد. امّا به خاطر اهمیّت فوق العاده و کاربرد آن در بیشتر رشته ها، همواره از اولویّت های پژوهشی به شمار می­رود. این مطالعات با توجه به نوع و موضوع مطالعه (ماهیّت علم یا متعلّق آن) به دو شاخه ی شناخت شناسی عام و شناخت شناسی خاص ت

  • مؤلفه های تصمیم گیری در اخلاق پزشکی از منظر نهج البلاغه

    مقالهاخلاق و تاریخ پزشکیلیلی صفائیان، leila safaeian department of pharmacology, faculty of pharmacy and pharmaceutical sciences, isfahan university of medical sciences, isfahan, iranاصفهان، خیابان هزار جریب، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، دانشکده داروسازی، گروه فارماکولوژی شیوا علوی، shiva alavi department of orthodontics, faculty of dentistry, isfahan university of medical sciences, isfahan, iranگروه ارتودنسی، دانشکده ی دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان علیرضا عابد، alireza abed department of pharmacology, faculty of pharmacy and pharmaceutical sciences, isfahan university of medical sciences, isfahan, iranگروه فارماکولوژی، دانشکده داروسازی و علوم دارویی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

    تصمیم گیری اخلاقی در حرفه ی پزشکی به اقتضای حرفه ای از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. این اهمیت با پیشرفت های اخیر در علوم پزشکی و طرح موضوعات اخلاقی جدید در اخلاق پزشکی نوین دوچندان شده و تصمیم گیری اخلاقی را با پیچیدگی هایی خاص توأم کرده است. در این مقاله برآنیم که در جهت نهاد