ارزیابی تأثیر بلند مدت روش های مختلف مدیریت خاک ورزی و تناوب زراعی بر ذخایر کربن آلی خاک
چکیده
عملیات خاک ورزی مناسب و رعایت تناوب صحیح زراعی دو عامل مهم مدیریتیاند که می توانند ذخایر کربن آلی خاکها را تحت تأثیر قرار دهند. تحقیق حاضر به منظور بررسی اثرات بلند مدت روشهای مختلف خاک ورزی و تناوب زراعی بر میزان ذخیره کربن آلی خاک در ایستگاه تحقیقاتی ماهیدشت انجام شد. این آزمایش بصورت فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با دو فاکتور که شامل فاکتور خاک ورزی با سه روش( بیخاک ورزی، چیزل و گاوآهن برگردان دار) و فاکتور تناوب زراعی در سه سطح(گندم-ذرت، گندم-کلزا و گندم-گلرنگ)، با سه تکرار به مدت 5 سال اجرا گردید. هر ساله در پایان فصل رشد نمونه برداری از خاک از اعماق 15-0 و30-15 سانتیمتری انجام شد که در آنها جرم مخصوص ظاهری و کربن آلی خاک اندازهگیری گردید. نتایج نشان داد که در سالهای اول اجرای آزمایش اثر فاکتور خاک ورزی از نظر آماری معنی دار نگردید اما در سالهای پایانی و نیز در مجموع پنج سال فاکتور خاک ورزی از نظر آماری معنیدار شد بطوریکه استفاده از روش بیخاک ورزی در اولویت قرار گرفت. همچنین نتایج نشان داد بیشترین ارتقاء ذخیره کربن آلی خاک در پایان پنج سال آزمایش از کاربرد بیخاک ورزی با تناوب گندم-گلرنگ به میزان 1/5 تن در هکتار به دست آمد. ضمن آنکه کاربرد چیزل در نظام خاک ورزی در بیشتر موارد منجر به تقلیل ذخیره کربنی خاک به میزان حدود 5/1 تن در هکتار شده بود. بنابراین استفاده از بی خاک ورزی با تناوب گندم-گلرنگ و حتی با تناوب گندم-کلزا در طولانی مدت بر روشهای دیگر برتری دارد و قابل توصیه برای منطقه میباشد.